Organiseren heeft betrekking op de kenmerken van de organisatie zoals ze op een bepaald ogenblik in de tijd zijn. De toekomstige dimensie zit vervat in de planningsactiviteit.
klassieke, rationele managementperspectief → lineair sequentiële managementfuncties
gedragsmatig managementperspectief → plannen & organiseren loopt parallel/door elkaar

Het organiseren legt zich toe op…

• …de identificatie van de taken
• …de toewijzing van deze taken aan organisatieleden en functies
• …het bundelen van de organisatieleden en functies in werkeenheden
• …het afstemmen of coördineren van zowel functies als werkeenheden op elkaar
• …het toewijzen van bevoegdheden en verantwoordelijkheden aan functies & werkeenheden

Via al deze activiteiten samen wordt er een soort van organisatiekundig of structureel raamwerk gecreëerd.

Elke activiteit leidt tot de invulling van een bouwsteen of onderdeel van de organisatiestructuur. Wat zijn de alternatieve invullingen? Het antwoord is de centrale focus in dit hoofdstuk. De factoren die deze keuze beïnvloeden worden de contingentiefactoren genoemd. Vooral het managementperspectief van de contingentiebenadering besteedt hieraan veel aandacht.
Al naargelang er andere keuzes worden gemaakt, ontstaat er een andere soort of type organisatiestructuur of typologieën. Deze keuzes kunnen ook grafisch of visueel worden weergegeven in een organogram. Deze weerspiegelen de formele en niet de informele structuur.

Volgens het klassieke, rationele managementperspectief moet ervoor gezorgd worden dat de formele en informele structuur gelijk lopen. Het gedragsmatig perspectief beschouwt het bestaan van een formele en informele organisatie als onvermijdelijk, als een neutraal gegeven.

Besluitvormingsprocessen monden uit in plannen. Het onderscheid tussen de verschillende soorten van plannen wordt vaak teruggebracht tot verschillende kenmerken of criteria. We kunnen een onderscheid maken…

• …op basis van het functionele vakgebied tussen…
  • …aankoopplannen
  • …productieplannen
  • …marketing-en verkoopplannen
  • …serviceplannen
  • …R&D plannen
  • …HRM plannen
  • …
• …aan de hand van de kenmerken “deel van de organisatie waarop het plan betrekking heeft”
  • corporate plannen (integrale organisatie)
  • divisionele plannen (bedrijfseenheden, divisies)
  • afdelingsplannen (afdelingen, diensten)
  • productplannen, marktplannen,… (producten, klanten, regio,…)
  • projectplannen (projecten)
  • …
• …op basis van een gecombineerd pakket van verschillende kenmerken
  • strategische plannen
  • tactische plannen
  • operationele plannen

besluitvormingsproces = de hiervoor opgesomde activiteiten samenbundelen die leiden tot een proces waarin de organisatie diverse keuzes en beslissingen maakt

Er zijn verschillende soorten van besluitvormingsprocessen.

• Rationeel besluitvormingsproces (rationeel managementperspectief)
• Gedragsmatig of organisch besluitvormingsproces (gedragsmatig managementperspectief)

Soms worden er andere benaderingen gebruikt in de vakliteratuur.

• Rationele besluitvormingsproces
  • = mechanistisch besluitvormingsproces
  • = wetenschappelijk besluitvormingsproces
• Gedragsmatige/organische besluitvormingsproces
  • = Carnegie besluitvormingsproces
  • = incrementele besluitvormingsproces
  • = vuilbakmodel of garbage-can-model

Men kan naast het gehanteerde managementperspectief ook een opdeling maken op basis van de vertrouwdheid met het probleem/kans en de aanwezigheid van informatie.

• Zekere, routinematige en voorgeprogrammeerde besluitvormingsprocessen
• Onzekere, niet-voorgeprogrammeerde besluitvormingsprocessen

Zie voorbeeld p.143!

Plannen leggen zich niet alleen toe op het formuleren van doelstellingen, maar ook op het ontwikkelen van acties of strategieën om deze doelstellingen te realiseren. Daar draait de HOE-vraag om. Ze verwijst naar…

• …wijzen waarop middelen kunnen worden verworven, samengebracht, ontwikkeld, ingezet en aangewend om de doelen te realiseren
• …wijzen waarop de kenmerken van de organisatie en de omgeving kunnen worden veranderd, gemanipuleerd en bijgestuurd

Vooral het rationele managementperspectief hecht belang aan het selecteren van goede acties/strategieën.

Welke soorten van acties kunnen organisaties identificeren?

Deze soorten hangen samen met het karakter van de ingezette middelen, organisatie- en omgevingskenmerken. We kunnen ze herleiden tot de soorten van managementdomeinen. Er zijn dus ontzettend veel soort van acties.

Zie voorbeeld p.133!

Hoe formuleren organisaties deze acties/strategieën?

Hier verwijzen we naar specifieke methoden en technieken. We treffen weinig algemene instrumenten aan en zeer veel specifieke suggesties. We sommen enkele algemene instrumenten op.

• De identificatie van acties of strategieën aan de hand van creatieve brainstorm sessies Zie 4.2.2

• De identificatie en evaluatie van acties of strategieën aan de hand van participatief managementZie 4.2.2

• De evaluatie van acties of strategieën aan de hand van welbepaalde criteria

Dit kan worden geëvalueerd aan de hand van de SMART-criteria. Maar ook kan men ten aanzien van elkaar de acties/strategieën worden afgewogen aan de hand van snelheid waarmee ze het probleem oplossen, de prijs en de moeilijkheidsgraad. De organisatie wijst dan per criteria een score toe al dan niet met gewichten.

Criteria worden sterk geprefereerd door het klassieke, rationele managementperspectief.

• De identificatie en evaluatie van acties of strategieën aan de hand van theorieën en/of modellen

Binnen de verschillende managementdisciplines bestaan er diverse theorieën en/of modellen die inspiratie geven voor de identificatie van acties om een doel te realiseren. Een theorie/model bundelt vakkennis in een overzichtelijk, te beheersen geheel.

Het subjectieve en onbewuste karakter van gekozen acties en strategieën

Het identificeren van acties/strategieën is onderhevig aan subjectieve perceptievorming. Dit maakt de formulering, evaluatie en selectie van acties/strategieën vooral complex en weinig eenduidig. Het gedragsmatig managementperspectief besteedt veel aandacht aan de perceptievorming (↔ rationele benadering).

Er is ook een onbewust karakter naast het subjectieve karakter. Acties/strategieën zijn niet altijd het resultaat van bewuste keuzes.