in de praktijk is het kloosterleven een deel van de aristocratische wereld:

- bezoekers lopen in en uit

- vaak bezoeken belangrijke personen de kloosters

- abten en monniken doen zich tegoed aan wereldse genoegens

- kloosters worden ook gebruikt als ‘gevangenis’ voor ‘staatsgevaarlijke’ personen

1) kloosterwezen wint aan belang ► ‘desecularisatie van de westerse samenleving’

2) na een tijd (onder invloed van Augustinus) krijgen monniken dezelfde juridische status als geestelijken

Eerste eeuwen ME

- kloosterwezen zijn niet overzichtelijk gestructureerd

- oefenen wel gezag uit over het platteland

- later wordt de stichting van nieuwe gemeenschappen onderworpen aan de goedkeuring van de bisschop en komen er vooral in het westen echte voorschriften

Gallië

4 monastieke tradities te onderscheiden (kloosters volgen nog geen ‘orde’)

1) Martinus van Tours

Eind vierde eeuw: kloostergemeenschap

2) Honoratius en Cassianus

Eind 4^de eeuw: introduceren het oosterse monnikwezen in de Zuid – Gallische steden (o.a. gemeenschap bij Marseille)

3) Ierland

- Geen Romeinse inplanting (Ierland was nooit deel van Romeins Rijk)

- Ideaal van de peregrinatio (=ballingschap): het verblijf in den vreemde

1) Missionering: onderweg worden kloosters opgericht, vaak ver weg van de stad (= 2^de christianisering van West – Europa)

2) spiritueel: aardse leven als ballingschap zien

3) praktische: kloosters in onherbergzame gebieden

- St. Patrick (ca. 450)

- Columbanus (late VI): missionaris, stichtte kloosters in Luxeuil en Bobbio

4) Benedictijnse traditie

Regel van Benedictus is een herbewerking van vroegere regels:

- geen persoonlijke bezittingen

- klooster niet verlaten (ideaal van de ‘stabilitas loci’)

- onvoorwaardelijke gehoorzaamheid (als godsdienstbeoefening)

- ‘bid en werk’ (‘ora et labora’) è ‘werk’ wordt al snel gezien als intellectuele arbeid

- + strakke dagordening

>>> Regel v. Benedictus wordt zeer populair door steun van paus Gregorius de Grote (één van de vier kerkvaders!) en door de nadruk van kerkhervormers op deze regel

3^e eeuw

- Egypte en Syrië leven mensen teruggetrokken van de wereld om hun persoonlijke redding te bewerkstelligen, alleen, in groepjes, of in combinatie van de twee

- het samenleven in groepjes wordt in het W populair

Levensstijl

= combinatie van het stoïcijnse ideaal (materiële behoeften loslaten, om zich geestelijk te ontwikkelen) en christelijke elementen ( vb. martelaarschap en zelfopoffering)

Martelaars

populariteit van de Vroeg – christelijke kerk is deels te verklaren door het grote aantal martelaars:

- symboliseren de overwinning van het leven op de dood

- hun leven wordt gebruikt als ethisch richtsnoer

- wonderbaarlijke krachten worden aan hen toegeschreven

>>> door de verbreiding van het geloof komt er en ‘tekort’ aan heiligen è men verspreidt ze in onderdelen (relieken) of men maakt gebruik van iconen

4^de eeuw

er vallen nog maar weinig martelaars è wat moet men doen om heilige te worden?

- Oosten: een reputatie van uitzonderlijke deugdzaamheid volstaat

- Westen: sociale positie speelt een rol: vooral abten, bisschoppen, vrome vrouwen van aristocratische afkomst

Betekenis

betekenis van de heiligen wordt steeds belangrijker: heilige is middelaar tussen God en gewone gelovige, niet enkel spiritueel, maar ook materieel

Afbeelden

hoe worden heiligen getoond?

- Contact met God d.m.v. visioenen

- Verrichten van wonderen (bewijst almacht van God)

- Levensverhalen of vitae vb. levensbeschrijving van Martinus van Tours

>>> centraal in deze verhalen staat de conversio = de omkering van de heilige van een zondig naar een voorbeeldig leven

(heiligen worden dus als propagandamateriaal ingezet)