 seksueel deviant gedrag ( anale seks, bestialiteit, masturbatie, fellatio en necrofilie) werd in de VMT samengevat onder ‘sodomie’

• justitie in Europa viseerde vooral seksuele gemeenschap tussen mannen, het hedendaagse ‘homoseksualiteit’
  • term impliceert een bewuste seksuele identiteit en geaardheid
  • debat essentialisten (homoseksualiteit en de homoseksuele identiteit is van alle tijden) vs. Sociaal-constructivisten (homoseksualiteit is een historische – hedendaagse- categorie)
• vanaf de scholastiek (Magnus, Aquino) zorgde theologische rechtvaardiging voor een strengere repressie
• 13^eE: sodomie werd een halsmisdrijf
  • slechts zelden duidelijk omschreven, al waren de straffen doorgaans erg zwaar
  • in praktijk nooit systematisch vervolgd, net zoals andere seksuele delicten
  • gerecht liet zich op bepaalde plaatsen eerder incidenteel selectief met de vervolging van seksuele handelingen onder geslachtsgenoten bezig
  • betrokkenen waren doorgaans gehuwd en er was zelden sprake van echt affectieve relaties onderling
• eind 18^e en gedurende 19^eE: doodstraffen verdwijnen, relatieve decriminalisering
  • sodomie werd slechts nog vervolgd als zedenschennis, niet meer wegens de seksuele handelingen op zich

 seksualiteit hoorde zich volgende kerkelijke voorschriften te beperken tot die handelingen die strikt noodzakelijk waren voor de voortplanting

• prostitutie werd oogluikend toegelaten door gezaghebbende figuren zowel binnen als buiten de kerk als een noodzakelijk kwaad, om ergere kwalen als verkrachting en overspel te voorkomen en om eerbare vrouwen te beschermen
• wel heel wat reglementen uitgevaardigd in het Ancien Régime om zgn schandalen of excessen te voorkomen of in te dammen
• zowel kerkelijke als wereldlijke rechtbanken waren actief in het vervolgen van prostitutie
• in veel steden werden een maatregelen genomen om prostitutie tegen te gaan
  • vanaf 15^e E: beperkt tot bepaalde stadsdelen
  • lokken van klanten werd in veel verordeningen aan banden gelegd
  • sancties als schandstraffen en verbanning, later ook in tuchthuizen opgesloten
  • Amsterdam 18^e E: lichte gevallen werden buiten strafrecht om behandeld, recidivisten kregen strengere straffen
  • Viseren van prostituees, maar ook bordeelhouders en –houdsters, pooiers en koppelaars
• in de loop van de 17^e E en 18^eE: overschakeling van bestrijding naar grotere tolerantie
  • Reformatie en Contrareformatie hadden aanvankelijk tot een strengere seksuele moraal geleid
  • Beginnende secularisering maakte van prostitutie vooral een probleem van volksgezondheid en openbare orde
  • In 17^e E was een prostituee nog een misdadigster, in de 18^e E een slachtoffer

- armoede

- lage inkomens en werkloosheid

- ontbreken van sociale en economische bescherming

 bracht vrouwen tot prostitutie

• dmv niet consequent te vervolgen en streng in te grijpen in geval van ongewenste aspecten werd een systeem van autoregulatie gecreëerd

 Michel Foucault: 17^e en 18^e E als de periode vd Grote Opsluiting

• nuancering:
  • opsluiting in absolute aantallen niet zo aanzienlijk vòòr 19^e E
  • beweging zette in verschillende landen op verschillend moment in
  • gevangenissen bestonden wel al n VMT, maar dan als tijdelijke opsluiting tijdens gerechtelijk onderzoek, niet als strafinstelling
  • instellingen hadden dan wel goedkope arbeidskrachten, maar waren toch bijna allemaal verlieslatend
  • de tijdelijke verwijdering uit de maatschappij en de discipline tijdens de detentie zorgde voor sociale en politieke stabiliteit

 conclusie:

• de positie van de arme in de VMT verbeterde allerminst: noch feitelijk, noch juridisch
• het proletariaat ‘van de 19^e eeuwse industrialisatie’ kreeg al vorm in de VMT (vooral op het platteland)

 gedwongen arbeid werd al in de 16^E E naar voren geschoven, maar het idee won vooral in de 17^e E terrein

• arbeid zou disciplinerend werken voor het proletariaat en opnieuw een deugdzaam leven aanbrengen, met mogelijkheid tot herintegratie in de samenleving
• de zgn luie armen moesten door strikte werk- en leeforganisatie en morele bijstand omgevormd worden tot winstgevende en volgzame arbeidskrachten
• in Engeland werden naar dat vb 10tallen nieuwe werkplaatsen opgericht : in de praktijk vooral strafgevangenissen

• 1589: Rasphuis te Amsterdam
  • tuchthuis voor mannen
  • arbeid bestond uit het raspen van Braziliaans verfhout
  • in 1597 ook een Spinhuis voor vrouwen
• in loop van 17^e E vele steden in het HRR het Amsterdams voorbeeld volgen

> niet toevallig allemaal steden in geïndustrialiseerde regio’s waar nood was aan goedkope werkkrachten

• Frankrijk: armen vnl. Opgesloten in zgn hospitalen
  • 1611: eerste instellingen te Parijs
  • 1614: eerste Hôpital général te Lyon
  • vanaf midden 17^e E: Compagnie du Saint-Sacrement drijvende kracht achter de beweging
  • armen zouden er worden opgeleid in vroomheid en kregen godsdienstonderricht : in de praktijk was er echter een mensonterend werk- en leefregime
  • in de loop vd 18^eE: nieuwe impuls voor de opsluitingsbeweging oiv verder pauperisme en ideeën vd Verlichting: armen moesten ‘menswaardig’ worden behandeld en heropgevoed
    • nieuwe generatie werkhuizen met cellensysteem, scheiding vd gevangenen in categorieën en constante controle