• celwand (7-8 nm dik)
  • kanaaltjes (poriën)
  • laat ongeladen kleine moleculen (bv. H2O) vrij door
  • maar geladen deeltjes slecht (selectief permeabel): natrium- & kaliumkanaaltjes

• Na/K-pomp
  • doel? handhaaft rustpotentiaal (electrische gradiënt=spanningsverschil over de celwand; als een gespannen veer)
  • rustpotentiaal: via grotere concentratie positief geladen deeltjes buiten de cel
  • (Na+ wil naar binnen vanwege electrische en concentratie gradient = osmose)
  • pomp: 3 natrium-ionen (sodium) naar buiten

2 kalium-ionen (potassium) naar binnen

• waarom energie steken in handhaving rustpotentiaal?
  • maakt snelle potentiaalverandering mogelijk (= actiepotentiaal)

• twee manieren van geleiding
  • dendrieten & cellichaam
    • electrische geleiding over korte afstand (als bij een elektrisch draad)
    • maar weefsel is een slechte geleider: signaalverlies over langere afstand

• axon
  • overdracht over lange afstanden (tot 1 meter)
  • geen elektrische geleiding maar actiepotentiaal-mechanisme
  • traag (10-100 m/s) maar geen signaalverlies

• kleine verschillen in aankomsttijd worden gecompenseerd waar belangrijk:

bv. bewegingswaarneming door de retina

• actiepotentiaal mechanisme
  • rustpotentiaal
  • depolarisatie (actiepotentiaal)
  • ontlading

• voeding ‘gewone’ cellen: koolhydraten, vet, glucose

• neuronen leven op glucose en (veel) O2 vanwege bloed-hersenbarrière
  • lever produceert glucose uit koolhydraten & vet
  • mentale stoornissen kunnen door slechte voeding ontstaan

b.v. vitamine B1 tekort  beperkte glucose-opname

slechte voedingstoestand bij alcoholisten veroorzaakt via B1 tekort het Korsakoff syndroom (o.a. geheugenstoornis)

• bescherming hersenen door een moeilijk doordringbare wand van de haarvaten
  • vrij toegang: kleine ongeladen moleculen (water, O2, CO2) en moleculen die oplosbaar zijn in het vet van de vaatwand

(sommige drugs, medicijnen)

• actief door de barrière heengepompt: grotere moleculen
  • uit bloed: bv. bloedglucose, aminozuren, vitaminen, hormonen
  • naar bloed: diverse afvalstoffen
  • beschermt tegen o.m. virussen zodat geïnfecteerde hersencellen
  • niet opgeofferd hoeven te worden …
  • … maar voorkomt daarmee ook toegang van nuttige stoffen

(medicijnen, voeding) korte inleiding biochemie: appendix A. p 462