• thalamus  somatosensorische schors
  objectieve pijn waarneming (‘pain’), soort pijn, locatie, herinnering

• medulla  thalamus, amygdala, hippocampus, prefrontale cortex, cingulate cortex (via hypothalamus en amygdala)
  emotionelegewaarwording van pijn (‘hurt’), ook bij zien van pijn
  • hypnose en placebo’s werken met name op dit systeem

• pijn wordt beïnvloed door de situatie (bv. sportlieden)

hersenen kunnen pijnverwerking onderdrukken

• functioneel
  • trekt aandacht
  • na eerste pijn vermindert pijn dan ook (o.a. door endorfines)
  • mensen zonder pijnwaarneming raken vaak gewond (zonder het te merken)

• verschillende axonen voor milde en heftige pijn
  • milde pijn  neurotransmitter: glutamaat, via dunne (trage) axonen (gevoelig voor morfine)
  • scherpe pijn  neurotransmitter: substance P (& glutamaat), via dikke (snelle) axonen (ongevoelig voor morfine)

• banen voor
  • pijn en temperatuur kruizen bij binnentreden in het ruggemerg
  • banen voor gevoel kruizen in de medulla

• gevoel in het hoofd (zelf)  via de craniale zenuwbanen V1-V3

• rest van het lichaam
  • via zenuwen en het ruggemerg, langs de spinale zenuwbanen (motorisch & sensorisch) naar boven:
    cervicaal (C1-C8), thoracaal (T1-T12), lumbaal (L1-L5), sacraal, (S1-S5), coccygeal (1; stuitbeen)
  • sensorisch: gescheiden banen voor tast en pijn

• dermatomen
  • huidgebieden waarvan het gevoel via 1 spinale zenuwbaan gaat
  • afscheiding niet scherp: overlap

• ruggemerg & somatosensorisch schors bevatten gescheiden verwerking voor
  • tast (aanraking huid)
  • druk (diep in de huid)
  • gewrichtspositie en –beweging

• evenwichtsorgaan ligt naast de cochlea
• werkt met zwevende deeltjes (otolieten) in de drie semicirculaire kanalen
• geeft o.a. rechtstreekse input naar de oogspieren: oculomotor reflex
  • vgl. bewegende vinger vs. bewegend hoofd