Vanaf 1 jaar
: verhouding tussen kind en verzorgers verandert aanzienlijk
 kind begint te spreken, rechtop te staan, …

Vanaf 2 à 3 jaar
: toenemende capaciteit om interacties en emoties van andere personen te verstaan
: plagen broer/zus/ouders
: tonen zich angstig of verdrietig als ouders onderling ruzie maken
: als de meest ontredderde ouder weent willen ze deze knuffelen

Moeder gaat reacties van het kind op een eigen manier interpreteren en er op gepaste manier op reageren

 Wijze waarop ze deze gedragingen interpreteert
= zeer belangrijk voor verdere ontwikkeling van de interactie!

 Moeders projecteren vaak eigen kenmerken op baby

 Primaire verhouding tussen moeder en kind
= emotionele verhouding
= de eerste complexe sociale leerprocessen vinden hierin plaats

Vanaf 3 weken oud
: zuigeling kan moeder onderscheiden van andere mensen
: moeder nog niet als persoon maar aan bepaalde kenmerken (bv. Manier van vasthouden, stem, …)

De prille omgangsvormen tussen moeder en kind zijn sterk cultureel bepaald!
Denk aan: voorbeeld Oegandese cultuur van Ainsworth ↔ Europese gezinnen.

Vanaf 7 maanden oud
: gehechtheid aan verzorger krijgt vaste vorm
: begint notie te krijgen van moeder als een op zichzelf staand persoon
: begin van tijdsbesef

Vanaf 8 à 9 maanden oud
: beginnen te beseffen dat voorwerpen een zelfstandig bestaan leiden (continuïteit)

Doet men als baby zonder dat dit werd aangeleerd, is dus bijgevolg aangeboren
Bewijs? Doof- en blindgeboren kindjes doen dit ook

= Bepaalde gedragingen worden beschouwd als aanduidingen van behoeften of
noden van het kind
 Voor ouders is dit betekenisvol gedrag = sociaal gedrag
: gedrag dat een bepaalde betekenis krijgt binnen sociale groep
: varieert van cultuur tot cultuur

Denk aan: Chinezen die dat minder nadrukkelijk lachen ‘in publiek’ dan westerlingen