Wat voor kind van belang is, is dat het consistente relaties kan opbouwen waarbinnen het zich emotioneel kan hechten aan anderen, een echte persoonlijke band mee kan aanknopen.
 Niet noodzakelijk moeder!!

= vorming in eerste levensjaren van stabiele, emotioneel zeer hechte relaties met andere mensen is onmisbaar
Zo niet, KT & LT gevolgen:

- Kinderen tussen 6maanden en 4 jaar lijden onder ziekenhuisopname. Wanneer moeder bij kind blijft gedurende ziekenhuisverblijf is er geen enkel teken van ontreddering (KT)

- Kinderen zonder stabiele, emotioneel hechte relaties in eerste levensjaren vertonen later achterstand in hun taal- en intellectuele ontwikkeling + moeilijker om duurzame relaties aan te gaan met anderen (LT)

Als de verhouding moeder/kind verstoord wordt, kan dit ernstige gevolgen hebben volgens onderzoek.
 kinderen zonder hechte, liefdevolle relatie met moeder kunnen
persoonlijkheidsstoornissen krijgen

Psycholoog Bowbly had een theorie rond “moederlijke deprivatie”
 Onderzoek: Kinderen waarvan de moeder kort na geboorte stierf hadden angsten
die invloed hebben op persoonlijkheidsontwikkeling !

Harry Harlow had i.v.m. deze materie enkele interessante onderzoeken gedaan.
Twee voorbeelden:

(1) - Bevestigde dat apen die vanaf hun eerste levensmaanden geïsoleerd opgroeiden, later onaangepast gedrag vertoonden, waren angstig in contact met soortgenoten.
- Stelde vast dat apen opgevoed onder leeftijdsgenoten, maar gescheiden van moeder, niet dezelfde stoornissen kregen.
 Niet zozeer contact met moeder van belang, maar wel de gehechtheid aan soortgenoten in het algemeen

(2) – Jonge aapjes van hun moeder weggenomen en bij andere ‘nepmoeder’ gezet met spenen aan. Kind had voorkeur aan zachte aap, maar als het honger had, ging hij eten bij de harde ijzeren aap.

= lichaamsbehoeften controleren (periode van één tot vier à vijf jaar)

• Zindelijk worden
• Leren eten op beleefde manier
• Leren zich ‘te gedragen’ in verschillende contexten

Vanaf 5 jaar: onafhankelijk routinematige activiteiten binnenshuis
: kind kan uren aan een stuk bezig zijn zonder ouders te missen

Groot deel van kind bestaat uit spelen. Aanvankelijk alleen, maar het zal almaar meer anderen er bij willen betrekken. Het zal allerlei nieuwe vaardigheden willen uitproberen en gedrag van ouderen willen imiteren…:

1) Eerst speelt kind volledig alleen
= solitaire spelen

2) Kinderen bootsen na wat andere kinderen doen, en pakken zelfs eventueel speelgoed af van de ander
= parallelle spelen

3) Ieder kind doet nog steeds wat hij/zij verkiest, maar reageert toch al op wat anderen doen. Spelen al min of meer samen
= associative play

4) Kinderen gaan echt samenwerken en dingen afspreken (bv. Moedertje &vaderke)
= cooperative play