Keizerschap

Spreekt het meest tot de verbeelding en was heel belangrijk in het Romeinse Rijk

• velen hebben in latere tijden geprobeerd het Romeinse keizerschap na te volgen
• bv: Karel de Grote, Frederik II, Karel V, Napoleon, Mussolini, Bokassa…

Verdedigingssysteem

Immens systeem dat het keizerrijk opbouwde om invallen van barbarenvolkeren af te weren.

- Limes

= gordel van verdedigingstorens en garnizoensteden als grenslinie langs de Rijn, Donau en Noordzee

- Duces

= bevelhebber aan het hoofd van de grenstroepen

- Comitatus

= ‘geleide van de keizer’: mobiele veldleger met een zwaar bewapende ruiterij

>>> woordgebruik blijft bestaan!

Duces à hertog (le duc)

Comitatus à graaf (le comte)

Wegennet

= lange assen die Europa doorsnijden en de ruggengraat van het imperium vormen

>>> Doel = militair en bestuurlijk è grip krijgen op een enorm rijk door de communicatie tussen de hoofdplaatsen onderling en de grenzen verzekeren

Bestuursstructuur

Onderverdeling van het rijk (> Diocletianus)

- Prefecturen

- Diocesen

Worden binnen het Kerkelijke systeem de bisdommen

- Provincies

Onderverdeeld in civitates, administratieve centra, met een metropolitaan aan het hoofd, worden binnen het Kerkelijke systeem de aartsbisdommen

>>> verschillen latere Europa:

* Romeinse Rijk was georganiseerd vanuit Rome (sterke centralisatie: rationele staatkundige eenheidsvisie), wat later ontbreekt

* Romeinse Rijk = res publica

ME: rijk = eigendom van de vorst

Europa zette zijn achterstand om in duurzame voorsprong en deze ommekeer vond plaats tussen 1000 en 1800.

Grootste verschil

- in Europa ontbreekt een unitaire gezagsstructuur

- geen enkele Europese instantie beschikt over de mogelijkheid om reusachtige concentraties van middelen te organiseren in functie van politieke beslissingen, of om commerciële initiatieven algeheel te onderdrukken

- voortdurende competitie en oorlog tussen de rijken van Europa om machtsuitbreiding è stimuleert innovatie

Chinese keizerrijk was gericht op het handhaven van interne stabiliteit, die vernieuwing schuwde

Religie en politiek

- Latere ME: grotere scheiding tussen religieuze en politieke sferen

- Opkomst 3^de macht: steden (bezaten bestuurlijke en juridische macht werd groter naarmate de zwakte van de vorst)

Europa

- Pestepidemieën à 1/3 bevolking sterft

- Geestelijke leiders: schisma

- Verovering van Byzantium door Turken

- Onderlinge oorlogen van koningen

- Massale opstanden

Mongools rijk

- Van Kaukasus tot Indus

- Dood van despoot in 1405 en einde van Mongoolse terreur

Chinese keizerrijk

- Even groot als Europa

- 1 miljoen inwoners

- Zeer productieve landbouw

- Hoog ontwikkeld bestuurssysteem

- Grote technische en organisatorische capaciteiten

- Handels- en ontdekkingsreizen

- XIII: gebroeders Vivaldi steken straat van Gibraltar over

- 1492: Columbus ontdekt Amerika

- Vgl. met expansiedrift van de Vikingen