Internationale verdragen t.v.v. Romeinse zakenlieden
o vrijstelling havenrechten voor Romeinse handelaars (bv. Ambracia 197 v.C.)
o ° vrijhaven van Delos
bescherming van Romeinse burgers + militaire expedities tegen bedreigingen voor handelaars en
geldleners
troepen ter beschikking van particuliere ‘zakenlieden’
63 v.C. uitvoer van goud en zilver wordt verboden bij senaatsbesluit
⇒ gecontroleerd door de quaestores
Overgenomen in sommige provincies (Asia)
Lijkt ad hoc maatregel te zijn gebleven
Vanaf Augustus: grote hoeveelheden goud uitgevoerd naar Indië
4e e. v.C. totaal verbod op interest => blijft bestaan, maar niet effectief
51 v.C. maximum 1% per maand (12% per jaar)
Uitzondering: zeeleningen (als compensatie omdat kredietverstrekker het risico van schipbreuk
overneemt)
Blijft hele oudheid van kracht, maar gemakkelijk omzeild
Andere beperking:
Caesar: niemand (?) mag meer dan 1/3 van zijn vermogen investeren in interestdragende
leningen
o Blijft bestaan, maar meestal niet afgedwongen
Verbod voor senatoren om een zeehandelsschip te bezitten met capaciteit groter dan 300
amforen (ca. 10 ton)
o Ingevoerd door lex Claudia, 218 v.C.
o Herhaald in Lex Iulia de repetundis (59 v.C.)
o Blijft hele oudheid bestaan
Betekenis ?
o Livius: omdat winst maken voor senatoren ongepast was
o Geen effectief verbod op handel drijven (kunnen cargo-ruimte huren)
