Logisch positivisme: Wiener kreis (1920-1938)

Een eerste model is hierbij het Wieners Kreis – model dat komt uit het logisch positivisme. Het logisch positivisme valt ook wel samen met het behaviorisme.

Hempel-oppenheim model: (1948): deductief-nomologisch model (D-N) Een opvolging van het Wiener Kreis model. Dit model werd uitgevonden door de twee logisch positivisten Carl Hempel en Paul Oppenheim. Het Hempel Opperheim – model wordt beschouwd als het beginpunt voor de studies naar „verklaring in wetenschap‟. Volgens dit model kunnen wetenschappelijke verklaringen gezien worden als logische argumenten, waarbij explanans, de verklaring, vooraf gaat aan een explanandum, wat verklaard moet worden. Het explanandum mag echter niet geïmpliceerd zijn in het explanans, omdat dit leidt tot circulariteit.

Deze circulariteit is een groot probleem, ook in de psychologie. Als iemand bijvoorbeeld een verlegen type is en niet veel vrienden heeft, gaan we dit verklaren door te zeggen dat die persoon „introvert‟ is. Hiermee denken we een verklaring te hebben gegeven, hoewel we alleen maar een begrip hebben gebruikt dat die eigenschappen inhoudt. Omdat Hempel en Oppenheim beweerden dat verklaringen deducties zijn van wetenschappelijke wetten of theorieën, werd dit model ook wel het deductief nomologisch – model genoemd. Voor het deductief nomologisch – model is verklaren en voorspellen hetzelfde. Voor het Hempel Oppenheim model bestaat de verklaring uit het tonen dat het kon voorspeld worden.Als besluit kunnen we stellen dat de nomologische benadering van de verklaring hoogstens een beschrijving geeft van de werkelijkheid. Een dieperliggende vraag naar de werkelijkheid geeft de causale benadering.

Een van de aanhangers van het positivisme is Auguste Comte. Deze stroming gaat er van uit dat wetenschap de enige bron van geldige kennis is. Het zijn vooral de observeerbare feiten die geldig zijn, niet de hypothetische verklaringen. M.a.w. descriptie i.p.v. verklaring.

Er is dus een afwijzing van alle filosofie en theologie, van elke normatieve kennis of ethiek en van alle kennis die zintuiglijk niet controleerbaar is.

Bij de Newtoniaanse stijl ligt aan de basis van de observatie de opgestelde wetten, bij het positivisme zijn wetten samenvattingen van observaties, geen essenties van de natuur. Dus men verkrijgt eigenlijk de wetten NA de observaties en bij de Newtoniaanse stijl gaan die wetten de observatie vooraf. Twee doorslaggevende termen die bij het positivisme horen zijn predictie en controle:

• Predictie: a.d.h.v. bepaalde wetten of theorieën (vb. wetten van Newton) kunnen wetenschappers toekomstige gebeurtenissen voorspellen.
• Controle: predictie van wetten maakt dan uiteindelijk de controle van de natuur mogelijk.

Isaac Newton en de Wetenschappelijke Revolutie zijn de eersten die hebben bijgedragen aan de moderne stijl van wetenschappelijke verklaring. Hij definieert zijn wetenschappelijke benadering als het onderzoek naar een beperkt aantal wetten waarbij o.b.v. observatie regelmatigheden in de natuur kunnen afgeleid worden. Dus volgens hem zijn het vooral de uitkomsten van de observaties en experimenten (over zwaartekracht) die hij uitvoert die doorslaggevend zijn. Hij zal geen waarom-vragen stellen. Hij zegt zelf: “ Hypoteheses non fingo.‟ Dit betekent dus dat hij geen hypotheses opstelde. Hij zag zijn bevindingen die hij maakte a.d.h.v. zijn observaties en experimenten als voldoende. Newton weigert m.a.w. een verklaring of een mechanisme te verzinnen (wat dus een hypothese is) voor de wet van de zwaartekracht. Volgens hem zou het tot theologische verklaringen leiden als men teveel waaromvragen zou stellen of hypotheses zou opstellen. Strikt tegen het metafysische.

Grote inspiratie voor ontstaan van Psychologie. Biologie zorgde voor de wetenschappelijke grondslag bij psychologie. ( Neurologie)Hersenen spelen nu belangrijke rol ipv de ziel. Evolutieleer bracht een enorme verandering teweeg. Onstaan van Cognitieve neurowetenschappen.

Biologie was naast de filosofie de inspiratiebron voor het ontstaan van de psychologie. Al vanaf de periode van de Grieken, ging men de functies van de geest toeschrijven aan de werking van de hersenen, maar midden 19de eeuw begon het een status van overtuiging te krijgen. Men ging de fysiologie van de hersenen gaan bestuderen om de werking van de geest te begrijpen. Maar als men de psychologie zou reduceren tot de neurofysiologie, zou de psychologie eigenlijk biologie worden. Dus het blijft een vraagteken in welke mate de psychologie kan gereduceerd worden tot de neurofysiologie of dat het als aparte takken van de psychologie moet beschouwd worden.

Er is ook een evolutionair perspectief; deze stelde de vraag wat de aanpassingswaarde van de geest is. Vooral in VK en Amerika gingen filosofen en psychologen vragen stellen als;

- waarom zouden we bewust moeten zijn?

- zijn dieren bewust?

Zulke vragen zouden psychologen van het begin storen, daarom moet de psychologie niet alleen benaderd worden met abstracte filosofische vragen, maar ook met de groeiende kennis over de hersenen en het zenuwstelsel (die gegroeid is van de Klassieke periode tot nu). Een recente benadering van de psychologie zijn de cognitieve neurowetenschappen. Bij deze hopen ze met de nieuwe moderne technieken “in de menselijke ziel te kunnen kijken”.

De vraag is natuurlijk in welke mate we deze beelden correct kunnen interpreteren.