Theorieën worden hierbij gezien als een vereenvoudigd model van de realiteit. De theorie heeft hierbij een abstracte mathematische structuur die niet toepasselijk is op de echte wereld, maar wel op de geïdealiseerde wereld zonder „storende variabelen‟. De echte wereld is te complex om te verklaren a.d.h.v. een theorie. Padmodellen geven wetenschap een enorme macht, omdat ze de wereld op een eenvoudige manier verklaren. Ten tweede kunnen wetenschappers krachtige en uitgebreide verklaringen geven van geobserveerde fenomenen. Bij deze benadering is “Counterfactual redenering” ook een belangrijk aspect; “we weten niet of het wel juist is, maar als het juist is, dan zo en zo…”

Deze benadering sluit aan bij het logisch positivisme. De logische positivisten verdeelden de taal van de wetenschap in 3 sets van termen: observatietermen ( direct waarneembaar in natuur), correspondentieregels( bv: zwaartekracht) en axioma‟s (wiskundige termen; formules, enz.). Scheiding van theorie en data: theorie nodig om zinvolle data te zien + theoriegeladenheid

Deze tegenstelling kunnen we historisch gezien illustreren a.d.h.v. het debat tussen de atomisten en de anti-atomisten tijden de late 19de eeuw. Atomisme is de theorie die verschillende observeerbare fenomenen verklaart door te veronderstellen dat objecten samengesteld zijn door heel kleine atomen. Twee belangrijke namen die behoren tot dit debat zijn Mach en Mendeljev.

Mach vs Mendeljev

Ernst Mach (1838 – 1916) was een anti-atomist. Omdat atomen niet gezien konden worden, beweerde hij dat het geen wetenschap was. Mach‟s visie kunnen we zien als een antirealistisch visie over de wetenschap, meer specifiek instrumentalistisch. Observatie is de enige geldige verklaring van wetenschap volgens hen.

Dmitri Mendeljev (1834 – 1907) was een atomist. Atomen waren volgens hem reële dingen wiens eigenschappen en interacties de regulariteiten van zijn „periodic table‟ verklaarden.

Mendeljev‟s visie is de realistische visie. Achter de werkelijkheid dat we hebben waargenomen ligt er een werkelijkheid die we niet kunnen waarnemen en die we kunnen samenvatten in een theorie.

Bohr vs Einstein

Niels Bohr: “Er bestaat geen kwantumwereld, er is alleen een kwantumbeschrijving.”Omdat je in de kwantumfysica de onbepaaldheid hebt, bepaalt die onbepaaldheid die werkelijkheid. BOHR is dus een anti-atomist en dus een instrumentalist.

Albert Einstein: “God dobbelt niet met het universum.” EINSTEIN is dus een atomist en een realist

Dieper begrip van achterliggende mechanismen “ het waarom der dingen” -> verklaringen in dagelijkse leven en geschiedenis doen zelfs geen beroep op wetmatighedenDe causale benadering gaat niet na hoe iets in de natuur functioneert, werkt, maar gaat ook na waarom het juist op die manier functioneert in de natuur.

De causale benadering gaat met andere woorden op zoek naar de dieperliggende verklaring van de werkelijkheid, om een dieper begrip te krijgen van achterliggende mechanismen; het waarom der dingen. Dit is ook de benadering van de hedendaagse wetenschap. Als etenschapper vallen we elke hypothese ook aan, wat positief is.

Volgens de causale benadering is succes (predictie en controle) het gevolg van inzicht in causale structuur; maar wat is een oorzaak?Als besluit kunnen we stellen dat de causale benadering een dieperliggende vraag naar de werkelijkheid heeft. Bij deze benadering schenkt men extra aandacht aan de waarom der dingen. Belangrijk hierbij is inzicht hebben in de causale structuur(= De oorzaak zoeken van iets)