Item gefilterd op datum: januari 2014

- Positivisme => alleen empirische wetenschap levert geldige kennis op.

- Positief recht => objectief recht dat op bepaalde plaats en tijdstip geldt, opgesteld en erkend is door de gemeenschap en door overheid gehandhaafd.

- Ontologie => de studie van het zijn, de zijnsleer.

- Metafysica => leer die niet de werkelijkheid onderzoekt zoals ze ons gegeven wordt uit zintuiglijke ervaring, maar op zoek gaat naar het wezen van die werkelijkheid en wat haar constitueert.

- Scholastiek => wordt in het algemeen de middeleeuwse filosofie mee bedoelt + de onderwijsmethode die zich in de stedelijke scholen en later universiteiten ontwikkelden toen. Ze bevat een logische manier van denken in tegenstellingen, de dialectiek.

- Gepastheidsethiek (Smith) => kijkt in eerste instantie naar de verhouding tussen het handelen en de omstandigheden waarin gehandeld wordt. Goed is het handelen dat in een bepaalde situatie passend is. Smith stelt: als ik mij inleef in de situatie van de handelende persoon, zal ik dan op dezelfde manier handelen als de actor? Indien ja, keur ik diens handelen moreel goed, anders niet. Mensen zijn sociale wezens: zij verlangen de goedkeuring van anderen. Op het vlak van individuele ethiek helpt de gepastheidsethiek ons verder, maar voor beleidsvraagstukken is zij ontoereikend en moet ze aangevuld worden met een vorm van consequentialisme.

- altruïsme = onbaatzuchtigheid = een handeling met geen of weinig eigenbelang van elkaar behulpzaam zijn, want dat gaat vaak wel gepaard met eigenbelang.

- de Gulden regel: wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet! Of: Behandel een ander zoals jij wilt behandeld worden.

Arbeid is belangrijk => verschaft inkomen. Maar arbeid is ook intrinsiek waardevol voor ons. Recht op arbeid is authentiek mensenrecht. REDENEN:
1. Het integreert mensen in een sociale omgeving en haalt ze uit isolement.
2. Geeft structuur in leven! Alleen wie werkt, vindt smaak in vrije tijd.
3. Het is van grootste belang voor menselijke zelfrealisatie. Ze vergt eerst inspanning die op lange termijn wordt beloond. ( consumptieve activiteiten die onmiddellijk plezieren, maar op termijn en bij herhaling ontgoochelen)

Men bouwt fierheid op en we betekening iets voor anderen.
(zonder respect door anderen is er namelijk geen zelfrespect)

Universeel basisinkomen => iedereen heeft volgens dit voorstel recht op een volstrekt onvoorwaardelijk inkomen dat losstaat van alles.

Van Parijs beroept zich hierbij op het Billijkheidsprincipe, dat iedereen een gelijk deel zou krijgen van het gemeenschappelijk patrimonium dat de maatschappij ter beschikking staat.

=> Wijst terug naar 3 mogelijke financieringsbronnen van het basisinkomen.

1. Erfenis aan kapitaal, kennis en infrastructuur die onze voorouders hebben opgebouwd moeten we gelijk verdelen onder alle levenden aan de hand van een optimale erfbelasting.

!KRITIEK: Voor velen is het wel volstrekt onaanvaardbaar dat wat ze hebben opgebouwd tijdens hun leven niet aan hun naasten kunnen doorgeven!

2. Niet of moeilijk reproduceerbare natuurlijke resources (water, lucht,…) zijn schaarste middelen die gelijk verdeeld moeten worden.
vb. vervuiling aarde: Iedereen krijgt gelijk recht op vervuiling toegewezen, maar je kan dat verkopen als je wil => ecotaksen.

Opbrengst hiervan dient als financiering van het basisinkomen.

3. Tewerkstelling is een schaars goed geworden. Mensen die leuke baan hebben, zijn geprivilegieerd en zouden rente moeten betalen op hun toffe banen. Die kan je dan herverdelen onder vorm van basisinkomen.

!KRITIEK:zorgt voor duale samenleving(werkenden-werklozen) waar volledige tewerkstelling geen doel meer is. De werkenden draaien op voor werklozen.

Hoewel mensen zich in principe uit eigenbelang verzekeren, wordt verzekering tegen aantal risico’s door overheid verplicht.

1. Ze behoedt zo burgers tegen hun mogelijke irrationaliteit
2. Door iedereen te verplichten aan te sluiten bij één enkel veralgemeend systeem worden de transactiekosten geminimaliseerd.
3. Algemene verzekering heeft ook aantal voordelige externe effecten.
4. Verplichte verzekering is ook noodzakelijk om “adverse selection” te vermijden. Als men markt gewoon vrije loop zouden laten, zouden meest kwetsbare grepen helemaal geen polissen meer kunnen afsluiten.

=> waardoor het solidariteitsprincipe steeds meer aan gewicht wint.

- PROBLEEM 1:

Vroeger: verhouding 4-1 (4 werkenden/gezonden – 1 werkloze/zieke)

Nu: verhouding 1-1 => bijdrage is dus veel hoger geworden!

Hier zit natuurlijk een LIMIET op!

=> Mensen gaan hier op reageren en er komt druk op de SZ om solidariteitscomponent af te bouwen, zeker als die MISBRUIKT wordt!

Vb. Vrouw van de dokter => als werkloze geregistreerd dus krijgt uitkering, maar blijkt dat ze in het zwart haar man helpt als secretaresse!

Vb. Mensen die zich gaan nestelen in SZ (=> trainingspakmensen), terwijl SZ dient als tijdelijke oplossing! Komen in psychiatrie,… => gaan nog meer afhankelijk worden van de SZ!

uw zin om nog solidair wordt snel beperkt. Je wilt risico’s oplossen, maar geen profitariaat zijn. => het systeem gaat kapot, want men is niet meer bereid te betalen!

PROBLEEM 2: BEVOLKINGSSTRUCTUUR (meest reële probleem)

Vandaag: Optimaal:

=> de vergrijzing doet de verhouding kleiner en kleiner worden.

OPLOSSING/UITWEG:

1. Responsabilisering van wie SZ-steun ontvangt en ervoor proberen zorgen dat ze uit de risicosituatie geraken.

Vb. Limitering op aantal jaren werkloos, opnametijd ziekenhuis verlagen, voor mensen die lange tijd ziek zijn controleartsen sturen.

2. Uitkeringen selectiever maken (enkel aan die die ’t echt nodig hebben)

MAAR: ook dit heeft nadelen (kan maatschappij splitsen in arm en rijk)

+ er moeten ook universele uitkeringen zijn zoals kinderbijslag (klassenverschillen zijn bij kinderen namelijk van geen tel!)

3. Bevolkingsstructuur verbeteren want dit is het meest reële probleem.

NOG EEN PROBLEEM bij de SZ:

Rawls zijn theorie en difference principe werken vrij goed op het vlak van de nationale staat, waarbij de nationale grenzen dicht zijn!

Wij hebben door de jaren heen vrij goed gelijke startkansen gecreëerd!

Vandaag echter: - nationale grenzen worden doorzichtiger

- globalisering

- veel economische migratie (zelden politieke)

Kan je Rawls zijn theorie zomaar vertalen naar het internationale?

Ja! => zie universele rechten van de mens

MAAR: als je echte gelijkheid wilt, dan moet je eigenlijk een hele grote herverdeling doen met zowel de rijke als arme landen in één pot!

Wat als de grenzen hier in België zouden opengaan?

=> SZ duidelijk niet meer leefbaar.
Op het begrip “internationale rechtvaardigheid” weet men geen antwoord…

Gevolg: EU bouwt mooi verder aan FORT EU en doet grenzen dicht!

=> zo ontnemen we aantal mensen bepaalde rechten

Er is dus INTERNE (binnen EU) rechtvaardigheid, maar EXTERNE (rest van de wereld) onrechtvaardigheid. => Is moeilijke afweging waar men nog geen antwoord heeft op gevonden!

Ontstaat in de 19^de eeuw bij BISMARCK (die zorgt voor Duits model)

& bij BEVERIDGE (die zorgt voor Engels model)

=> Tijd waarin INDUSTRIALISERING begint. De commons worden geschrapt en men krijgt massa’s goedkope arbeid die terechtkomt in de industrie.

PROBLEEM van het PROLETARIAAT => massa mensen die in slechte omstandigheden leven en waar revolutionair potentieel in zit!

Bismarck zijn oplossing: hun situatie verbeteren zodat revolutionair potentieel weggaat!

1. via VERZEKERINGSSYSTEEM:

(Dit werd mogelijk gemaakt door ontstaan van de statistiek die voor inzicht zorgde in de mogelijkheid tot verzekeren)

Vb1. Risico op brand

=> als je dat gaat spreiden over hele samenleving en iedereen geeft kleine bijdrage, dan kan als iemand zijn huis afbrandt er iets aangedaan worden.

Vb2. Bij werkloosheid, ziekte, ouderdom,…
=> verzekeringssystemen kunnen voor basiscondities zorgen waarin die mensen dan nog kunnen leven.

=> een geringe daling van inkomensverlaging zorgt ervoor dat men over het hele leven lang meer inkomenszekerheid kan hebben.
(=1^ste risico waartegen men zich vooral wil verzekeren)

OPVALLEND: het lijkt alsof mechanisme van onzichtbare hand aan het werk is bij het verzekeringssysteem want als iedereen denkt in eigenbelang zorgt men tegelijk ook voor anderen.

MAAR: volgens strikte verzekeringsprincipe: enkel mensen die inkomen verdienen kunnen zich verzekeren. Mensen die o.w.v. fysische, psychische,… redenen nooit hebben kunnen werken, kunnen niet van uitkering genieten.

Daarom => aanvullen met solidariteitsprincipe…

2. + via vorm van SOLIDARITEIT (in die verzekeringssystemen)

In het algemeen zijn de meeste mensen bereid te aanvaarden dat al te grote ongelijkheden in talenten van natuurlijke of sociale oorsprong in zekere mate moeten worden gecompenseerd.

Ingrijpen van de overheid kan voor solidariteit zorgen!

=> Groepen met een kleiner risico zullen hogere premies betalen dan op vrije markt, maar het maakt verzekeren van groepen met groter risico mogelijk. Door verschillende risicogroepen te vermengen is er meer solidariteit.

(vb. autoverzekering)

=> In de Sociale Zekerheid is deze solidariteit ook heel sterk aanwezig.
Indien je de objectieve kans op ziekte kent, zou wat wij betalen aan premies sterk dalen want die zijn enorm!

Conclusie: het verzekeringsprincipe en het solidariteitsprincipe helpen in werkelijkheid elkaars doelstellingen te realiseren.

- Rechtvaardigheid als wederzijds voordeel

• => mensen zijn nooit rechtvaardig uit vrije wil, maar slechts uit noodzaak omdat ze ertoe gedwongen worden of dat onrechtvaardigheid bestraft wordt.
• (zie gelijkenis Leviathan bij Hobbes)

- Rechtvaardigheid als onpartijdigheid

• => mensen hebben genoeg verbeeldingskracht om zich van onmiddellijke eigenbelang los te maken en belangen van anderen op dezelfde manier als hun eigenbelang in rekening te brengen (zie Smith, Kant, Rawls)
• ! Rechtvaardigheid wordt bij deze twee modellen niet buiten context van belangenbehartiging gedacht!
  Niets houdt ons tegen deze 2 modellen aan te vullen met verdere solidariteit.

IDEOLOGISCHE DEBATTEN => debatten over waarden en overtuigingen.
Overtuigingen drukken bepaalde visie op werkelijkheid die niet helemaal op wetenschappelijke bevindingen is gestoeld. Hoewel het niet kan worden bewezen, meent men dat men goede argumenten kan aanbrengen.

=> Wie een overtuiging koester meent dat zijn visie en waarde meer is dan een uitdrukking van een sterke subjectieve voorkeur.

MAAR: ideologie vaak negatieve bijklank. Postmoderne intellectuelen nemen een heel cynische houding hiertegenover aan.

=> Ze vinden maatschappelijke waarden debatten een futiliteit!

REDEN: Politieke keuzes gaan tegenwoordig niet meer over waarden, maar worden gezien als instrumentele keuzes met oog op eigenbelangbehartiging.

TEGENARGUMENTEN hiervoor:

1. Hoewel private belangen steeds verder oprukken, blijkt dat mensen nog steeds aan zelfbeperking doen en zich laten leiden door diverse sociale en ethische normen.

2. Een markteconomie kan zelfs niet goed/efficiënt functioneren als alle mensen puur hun eigenbelang nastreven. Een concurrentie waarin alle slagen toegelaten zijn is nl. zelfvernietigend door geen enkele vorm van moraliteit.

• De natuurtoestand van Rawls bevat allemaal individuen die hij veronderstelt Kantiaans te denken volgens bepaalde rechtvaardigheid en bepaalde moraal hebben.
• => “Sluier van onwetendheid” (Rawls) en de “Categorische Imperatief” (Kant) maken allebei meer morele individuen die minder voor eigenbelang kiezen.
• CENTRAAL: persoon die mogelijkheden krijgt en levensweg zelf kan kiezen.
• Het difference principe zit ook in de Sociale Zekerheid vervat…

! Nozick zegt niet dat Chamberlain het geld dat hij krijgt verdient!
Hij zegt dat hij er recht op heeft omdat mensen hem vrijwillig geld gaven.

=> Sociale rechtvaardigheid heeft voor hen niets te maken met zorgen dat mensen de waarde krijgen van hun productiviteit op basis van het feit dat ze het zouden verdienen!

Over rechtvaardigheid als verdienste zijn er 3 manieren van denken:

1. Conventional view

=> Een persoon kan verdienen om minder te krijgen dan een andere ook al ligt dit aan factoren waar hij geen controle heeft.

Vb. Stel: Woods en sociaal werkster werken allebei even hard, doen evenveel hun best,… Woods verdient echter veel meer omdat mensen hun bereidheid tot betalen groter is voor exceptioneel golven.
=> In deze view verdient Woods dit om beter af te zijn dan haar.

2. Extreme view

=> Een persoon mag niet meer verdienen dan een andere ook al doet hij duidelijk meer inspanning dan de andere.

Reden: Sommigen kunnen er namelijk niet aan doen dat ze dom geboren zijn en anderen slim. Waarom zouden diegene die het geluk hadden slim geboren te worden meer mogen verdienen dan diegenen die pech hadden?

3. Mixed view

=> Personen mogen niet verschillend beloond worden voor zaken die buiten hun controle liggen, maar wel voor zaken die kwestie zijn van keuze.

! Verdienste waar het hier over gaat mag je niet verwarren met de verdienste waarover men spreekt bij:

1. Rechtmatige verwachting (Legitimate Expectation)

=> Je moet je institutionele structuur voorstellen waarin mensen ongelijk worden beloond afhankelijk van het bezit van bepaalde kwalificaties. Sommigen zouden dan zeggen dat die de bonus ‘verdienen’ omdat de instituten zo zijn opgezet dat een persoon die een bepaalde kwalificatie ontvangt, een legitieme verwachting heeft dat hij door het behalen van die kwalificatie een bonus/beloning ontvangt.

2. Compensatie en gelijkmaking (Compensation & equilization)

=> Sommigen mensen zeggen dat mensen meer verdienen omdat hun werk gevaarlijk, vuil, stresserend,… is.

3. Idee van compenserende verschillen (Idea of compensating differentials)

=> Soms mogen mensen recht hebben om meer te verdienen omdat er anders slechte gevolgen zullen zijn als ze dit niet doen.
vb. als chirurgen evenveel verdienen als verplegers, wie wil nog chirurg zijn?