• hypothalamus regelt de hormoonhuishouding door productie van eigen hormonen
• via posterior hypofyse  oxytocine, vasopressine
• via anterior hypofyse 

ACTH: bijnierschors

TSH: schildklier

prolactine: borstklieren

GH: groei in het gehele lichaam

FSH & LH: geslachtsklieren

• negatieve feedbacksysteem houdt hormoonniveaus constant
• bv. te laag niveau schildklierhormoon  stimuleert hypothalamus (TSH productie ↑) schildklierhormoon productie ↑

• gering: neurotransmittershebben een lokale transmissie (via de synaptische spleet)
  • vgl. telefoongesprek

• matig: neuromodulatoren(neurotransmitters die de werking van andere neurotransmitters metabotropisch & globaal beïnvloeden) hebben een bredere transmissie, in meerdere lokale cellen
  • vgl. presentatie voor groep

• groot: hormonenhebben een globale transmissie (via bloed)
  • coördinatie trage veranderingen in het gehele lichaam
  • vgl. radio

• de werking van neurotransmitters, neuromodulatoren en hormonen is vaak gelijk (bv. adrenaline)

• ionotrope receptoren
  • snelle, korte opening van een kanaal in het postsynaptische membraan voor bepaalde ionen (bv. na 2 ms opening gedurende 20 ms)  snelle signalen (nodig bij bv. waarneming)
  • bij drempeloverschrijding: actiepotentiaal
  • effect is toevoer van ionen: EPSP & IPSP
  • effect alleen op celmembraan (lokaal effect)

• metabotrope receptoren
  • trage, langdurende opening van (andere) kanaaltjes (bv. na 30 ms opening gedurende sec – uren)  langzame signalen (bv. honger, angst, smaak)
  • kanaaltje laat een ‘2nd messenger’ los: globaal effect ook op andere processen binnen het neuron

• neuromodulatoren: neuropeptide transmitters die de werking van andere neurotransmitters (metatropisch) beïnvloedt en lokaal werken

• ca. 60 -100 neurotransmitters
• bekendste:
  • acetylcholine, serotonine, endorfines, fenylethylamine (FEA)
  • catecholaminen: dopamine, adrenaline (epinefrine), noradrenaline (norepinefrine)
  • ook een gas (stikstofmonoxide: NO)
  • belangrijk: neurotransmitters zijn gespecialiseerd (bv. acetylcholine: m.n. vegetatief systeem)

Tabellen 3.1, 3.2 & Fig. 3.14 leren

• één neuron produceert veelal slechts 2-5 neurotransmitters (codering), maar reageert op meer transmitters
• een neuron geeft niet altijd op alle axon-uiteinden dezelfde transmitter-combinatie af
• aanmaak vanuit basisstoffen in de voeding (bv. Fig. 3.10)

POSTSYNAPTISCHE RECEPTOREN

• receptor
  • eiwittenkanalen in de postsynaptische celwand
  • kunnen selectief bepaalde ionen doorlaten of tegenhouden
  • geopend/gesloten door neurotransmitters: doorgang ionen  actiepotentiaal
• elke neurotransmitter kan meerdere receptoren selectedren
  • functie is receptor-afhankelijk

1 neurotransmitter heeft dus meestal meerdere functies