• bewustzijnsveranderingen
  • hersendood: geen hersenactiviteit (na >24u: ‘hersendood’)
  • vegetatieve staat: wel circadiane fluctuaties in hersenactiviteit
    • bv. autonome reakties op pijn (kan jaren duren)
  • coma: geringe hersenactiviteit (duurt weken)
  • verlaagd bewustzijn (soms wel doelgericht gedrag en reaktie)
  • slaap

• SCN: deel van hypothalamus = belangrijkste sturing voor dag-nacht ritme
  • eigen ritme
  • bijgestuurd door licht via retinale ganglioncellen

• ook andere hersengebieden hebben een eigen ritme (zelfs individuele cellen)
  • SCN coördineert

• SCN bepaalt activiteit in de hersenen

pijnappelklier (=pineal gland=epifyse)  melatonine

• melatonine productie met name ’s avonds  slaperig
  • oraal toegediende melatonine maakt slaperig binnen 2 u

• fruitvliegjes: gestuurd door een teruggekoppeld systeem
  • gen-gestuurde synthese van bepaalde eiwitten (per [period] & tim [timeless]) neemt toe gedurende de dag
  • terugkoppeling: door verhoogde concentratie wordt de productie geremd (de vlieg wordt slaperig)
  • geen synthese van per en tim gedurende de nacht  concentratie neemt af
  • dit ritme wordt echter verstoord door licht in de avond/nacht
  • werkt ook zo bij zoogdieren
  • slaapstoornissen soms verklaarbaar door gemuteerde genen

• = slaap-probleem bij reizen tussen tijdzones

• aanpassen bij jet lag (na aankomst)
  • ga naar bed op normale (lokale) tijd
  • maak goed gebruik aanwezige Zeitgeber (blootstellen aan licht e.d.)
  • melatonine 2-3 u voor slaaptijd

• regelmatige jet lag (piloten, stewardessen)  verhoogde cortisolconcentratie  afsterven hippocampale cellen  geheugenproblemen