Management = het proces waarbij de inspanningen van de organisatieleden gecoördineerd en gestuurd worden in de richting van de realisatie van het gemeenschappelijk doel. Deze sturing heeft betrekking op…

• …de inspanningen in de betekenis van activiteiten
• …de hierbij aangewende middelen (geld, goederen, machines, gronden,…)

Twee centrale begrippen bij management:

• effectiviteit = heeft betrekking op de daadwerkelijke realisatie van de doelen van de organisatie = doelmatigheid
• efficiëntie = heeft betrekking op het zuinig beheer van de hierbij aangewende middelen

Het management of de sturing van organisaties impliceert het vervullen van diverse taken die vervat zitten in zogenaamde functies en rollen.

Deze functies hebben betrekking op het…

• …plannen
• …organiseren
• …leiden
• …controleren van de organisatie

De rollen (volgens Mintzberg) hebben betrekking op…

• …de intermenselijke rollen
• …de informatieve rollen
• …de beslissingsrollen

Om deze functies en rollen te vervullen moeten managers beschikken over kennis en vaardigheden = managementwetenschappen

• zeer breed en divers vakgebied
• polyvalent profiel van de (kandidaat)manager
• metawetenschap die haar inzichten ontleent aan andere basiswetenschappen

Er zijn verschillende soorten managers. (2.5)

Binnen het hedendaags management zijn er een aantal actuele onderwerpen en trends. (2.6)

Er bestaan verschillende soorten organisaties die we kunnen sorteren op basis van…

• …de (economische) activiteit
  • productorganisaties = leggen zich toe op het vervaardigen van (materiële) producten
  • dienstverlenende organisaties = leggen zich toe op het verstrekken van (immateriële) diensten
• …de plaats in de supply chain (= een aaneengeschakelde groep van organisaties die alle opeenvolgende (economische) activiteiten realiseren die nodig zijn om een welbepaald product/dienstverlening te verstrekken aan de klant)
  • toeleveranciers van grondstoffen en halffabrikaten
  • producenten of vormgevers van de dienstverlening
  • groothandelaars
  • kleinhandelaars
• …de identiteit van de eigenaar of de kapitaalverstrekker
  • private organisaties = gefinancierd door individuen en/of andere organisaties en worden daardoor ook eigenaar
  • publieke organisaties = gefinancierd door overheidsinstanties waardoor de (hele) maatschappij of samenleving onder die overheidsinstantie eigenaar wordt
• …het ultieme doel of objectief
  • profit organisaties = doel om winst te maken en dit ten voordele van de eigenaars
  • non-profit of not-for-profit organisaties = doel om een maatschappelijk doel te realiseren of om een particuliere behoefte te bevredigen
• …het juridisch statuut (= de wetgeving bepaalt welke mogelijkheden en zo ook welke types van organisaties er bestaan)
  • Naamloze vennootschappen (NV’s)
  • Verenigingen onder firma (VOF’s)
  • Verenigingen zonder winstoogmerk (v.z.w.’s)

Naast de hiervoor opgesomde inhoudelijke aandachtspunten kan er ook gekeken worden naar het karakter van de externe omgeving. Dit wordt getypeerd door een aantal dimensies.

De mate van stabiliteit ↔ dynamiek

Stabiele omgeving

• er doen zich geen of slechts een beperkt aantal veranderingen voor
• het tijdsinterval tussen de opeenvolgende veranderingen is groot

Dynamische omgeving

• er doen zich een groot aantal veranderingen voor
• het tijdsinterval tussen de opeenvolgende veranderingen is klein

De norm voor beperkt/veel of kort/lang is geen absoluut maar een relatief gegeven (een jaar is niet per definitie lang en een half jaar kort). Dit relatieve karakter maakt het niet eenvoudig om te oordelen over deze dimensie.

De mate van zekerheid ↔ onzekerheid

Zekere omgeving = de omgeving en de veranderingen in deze omgeving zijn volledig of grotendeels voorspelbaar

Onzekere omgeving = de omgeving en de veranderingen in deze omgeving zijn niet of zeer beperkt voorspelbaar

Er heerst opnieuw een relatief karakter dat de evaluatie van deze dimensie bemoeilijkt.

De mate van eenvoudigheid ↔ complexiteit

Eenvoudige omgeving = het in kaart brengen van deze omgeving vereist slechts een beperkte en gemakkelijk beheersbare hoeveelheid kennis

Complexe omgeving = het in kaart brengen van deze omgeving vereist omvangrijke en daardoor moeilijk te beheersen hoeveelheid kennis

Er heerst opnieuw een relatief karakter dat de evaluatie van deze dimensie bemoeilijkt.

= deel van de externe omgeving waarmee de organisatie indirect en eenzijdig interageert.

De politiek-juridische omgeving

Dit onderdeel heeft betrekking op…

• …het juridisch kader (wetten, richtlijnen, verordeningen, akkoorden,…)
• …het politiek debat dat dit juridisch kader vorm geeft (politieke partijen, belangenverenigingen, milieubewegingen,…)

De relevante aandachtspunten worden bepaald door…

• …de specifieke activiteiten van de organisatie (soort product/dienstverlening)
• …de typische kenmerken van de organisatie

De economische omgeving

Dit onderdeel heeft betrekking op…

• …het macro-economisch kader waarbinnen de organisatie werkt (economische groei, investeringsniveau’s,…)
• …het economisch debat dat dit kader beïnvloedt (ministers, parlementsleden, belangenverenigingen,…)

De relevante aandachtspunten worden bepaald door…

• …de specifieke activiteiten van de organisatie (soort product/dienstverlening)
• …de typische kenmerken van de organisatie

De socio-culturele omgeving

Dit onderdeel heeft betrekking op…

• …het sociaal culturele of maatschappelijke kader waarbinnen de organisatie werkt (demografische evoluties, voorzieningen betreffende onderwijs,…)
• …de trends en debatten die dit socio-culturele kader vorm geven (specifieke bevolkingsgroepen (mannen/vrouwen, jongeren/ouderen,…), voorbeeldfuncties (artiesten, trendsetters,…))

De relevante aandachtspunten worden bepaald door…

• …de specifieke activiteiten van de organisatie (soort product/dienstverlening)
• …de typische kenmerken van de organisatie

Hofstede maakte een studie over de impact van maatschappelijke of nationale culturen op organisaties. Hij formuleerde 5 dimensies om de nationale cultuur van een land/regio te typeren.

• Individualisme ↔ collectivisme
• Grote machtsafstand ↔ kleine machtsafstand
• Onzekerheidsmijding
• Masculiniteit ↔ feminiteit
• Tijdsfocus: korte termijn ↔ lange termijn

De technologische omgeving

Dit onderdeel heeft betrekking op…

• …het technologisch kader waarbinnen de organisatie werkt (gangbare informatietechnologie, technische eigenschappen van gebruikte grondstoffen,…)
• …de trends en ontdekkingen die dit kader vorm geven (onderzoeksinstituten, wetenschappelijke congressen, toonaangevende tijdschriften,…)

De relevante aandachtspunten worden bepaald door…

• …de specifieke activiteiten van de organisatie (soort product/dienstverlening)
• …de typische kenmerken van de organisatie