- hoe ga je van de ene fase van het leven naar het andere over?

- Om te weten in welke fase je je bevindt: ben je kind of volwassen?

- Iedere fase heeft een eigen rolaspect, eigen verwachtingen en verplichtingen

- Het leven kan men indelen in minimaal 4 fasen :

→ T1(geboorte) => T2 (volwassenheid)

= Kind-zijn heeft in verschillende culturen een verschillende rol maar overal kent men overgangsrituelen

→ T2 (Volwassen) => T3 (huwelijk)

= Expliciet ritueel: sociologisch van belang om te weten of iemand gehuwd is of niet: seksuele relatie tussen personen

= Gehuwde vrouwen worden op sommige plaatsen gemerkt

→ T3 (volwassen) => T4 (dood): sterven en begraven worden (cirkel: zie slide)

- culturele verschillen

1. ME/traditionele maatschappijen

→ dood is veel meer zichtbaar dan vandaag

→ duidelijk besef verband tussen dood en opeenvolging van generaties: individuen voelen zich meer een deel van een familiegroep of van een gemeenschap die blijft voortbestaan

 secularisatie: men gaf een religieuze betekenis aan de dood: men ruilt het leven voor een nog beter leven

2. Moderne wereld

→ sterven in afzondering, verwijderd van vrienden en verwaten

→ einde van het individuele leven, en niet als fase in het proces van de vernieuwing van het leven en de opvolging van de generaties

→ Secularisatie (vermindering van de rol van godsdienst en kerk in het maatschappelijk leven): moeilijk om zin te geven aan de dood, meestal het pure afbreken van het leven , iets beangstigends dat men op afstand moet houden en waar niet over gepraat wordt

• Manier van begraven: snel en efficiënt
• Rouwadvertenties: men spreekt steeds verbloemend over de dood : heeft afscheid genomen  overleden, bezweken, tot ontbinding overgegaan

→ Dood is vandaag aan de zintuigen en publieke leven ontrokken

→ De dode sterft geïsoleerd, rouwproces is geprivatiseerd maar leidt ook tot onverwerkt verdriet

=> Aan de zintuigen ontrokken + aan de zin ontrokken

~ Kenmerk moderne samenleving: illusie /gedachte dat je de wereld kan controleren/beheersen ( dood: de wereld is niet maakbaar)

→ De laatste 20 jaar ziet men echte een nieuwe tendens, nl. die van het thuis sterven

- Paradoxale situatie

1. Pre-moderne/traditionele samenlevingen

→ gerespecteerde mensen: beslissende stem in gemeenschapaangelegenheden, het gezag neemt toe naarmate men ouder wordt, ouderling = toppunt van sociale status

→hebben een reservoir van kennis, moreel inzicht, wijsheid, dragers van culturele traditie

2. Onze geïndustrialiseerde samenleving: paradox

→Levensverwachting en sociale voorzieningen (rusthuizen, pensioen, gezondheidszorg,…): hebben het beter dan ooit, zelfs verbetering

→ Maatschappelijk aanzien vermindert, verliezen aan status, minder gezag, pensionering leidt tot achteruitgang in economisch opzicht, vereenzaming, isolement: men vervult geen belangrijke rol meer

=> Herdefiniëring van de rol van de bejaarde

→ Gaat gepaard met proportioneel sterke toename van het mensen van 65 of ouder: leidt tot het probleem van de vergrijzing

→ Geeft aan hoe onze samenleving omgaat met traditie: blind voor traditie, vooral innovatie, geen waarde voor mensen die hun leven als geleid hebben en wiens bestaan gesitueerd is in het verleden

- relatief lang leven: andere spanningen dan men vroeger gewend was

→ vroeger was de dood frequent en kwam in alle leeftijdscategorieën voor

- In de moderne maatschappij: grote mobiliteit

 vroeger: nauwere banden met hun ouders en andere verwanten

- In de moderne maatschappij: keuze om het leven zelf te maken: grotere vrijheid maar ook spanningen en moeilijkheden (~problemen en onzekerheid adolescentie)

 vroeger: leven leiden die grotendeels hetzelfde als ouders en kinderen: psychische stabiliteit

e.g. meer individueel initiatief m.b.t. seksuele en huwelijksbanden

 vroeger: meer door de ouders gemaakte arrangementen

- In de moderne maatschappij: de volwassene moet ‘vooruitziend’ zijn

vroeger: men doet heel hun leven hetzelfde

- Andere activiteiten, nieuwe relaties, zichzelf waarmaken, maar kan ook leiden tot de 'midlifecrisis'

= Het gevoel van mensen van middelbare leftijd die vinden dat ze niet al hun mogelijkheden of kansen benut hebben of vaststellen dat ze de sinds de kindertijd gekoesterde dromen nooit zullen realiseren.

→ Terugblik op het leven, inschatting van wat men tot zover gedaan heeft, zorgt soms voor specifieke spanningen, besef van gemiste kansen, verkeerde beslissingen die men alsnog probeert recht te zetten bv. nieuwe hobby

→ kan ook als bevrijdend worden ervaren