In alle gekende maatschappijen tref je sociale ongelijkheid aan.

Hier: sociale ongelijkheden die voortvloeien uit sociale stratificatie.

Sociale stratificatie

•  sociale gelaagdheid, opgebouwd uit ‘strata’ – de meest geprivilegieerden in bovenste laag en minst geprivilegieerden in onderste laag
• Niet alle sociale ongelijkheden hangen samen met sociale stratificatie, maar de meest belangrijkste en problematische vormen wel.
• Men kan 4 basissystemen van stratificatie onderscheiden:
  • Slavernij
  • Kasten
  • Standen
  • Klassen

Alle moderne organisaties hangen af van kennis, expertise en informatie-overdracht.

• Professionals spelen een belangrijke rol hierbij!

Kenmerken van professionals:

• Hebben lange wetenschappelijke opleiding achter de rug
• Behoren tot nationale of internationale gemeenschap van experts

Kunnen dus niet zomaar worden ingepast in de bureaucratie!

• Professionals hebben een tamelijk grote autonomie in vergelijking met anderen in bureaucratie
• Ze staan met één been in en één been uit de bureaucratische structuur
  : in administratief en beleidsmatig opzicht gaan ze bureaucratisch te werk, maar tegelijk ruimte voor hun autonome activiteiten

Mate van professionalisering van beroepsgroepen verschilt
Bv. Verpleegkundigen, artsen en advocaten zijn beroepen. Maar autonomie van arts of advocaat > autonomie verpleegkundige.

‘Gatekeepers’

: op grond van hun professionele kennis kunnen ze bepalen wie geschikt is voor de
organisatie te werken als cliënt, leverancier of als lid.

‘Consulting bureaus’

: de groei hiernaar is te verklaren doordat professionelen vaak erg moeilijk in te
passen vallen in het bureaucratisch systeem. Zulke vaak kleine dienstverlenende
bedrijven die hun expertise verkopen of verhuren is dus handig.

Dus uit bovenstaande kenmerken kunnen we besluiten dat de productiviteit van Japanse bedrijven hierdoor te verklaren valt?

 Niet zo zeker van, want er zijn nog typische kenmerken:

• Er wordt een groot aantal werkuren geklopt
• Er wordt intensief gewerkt
• …
  Allicht ligt hier meer het geheim van de Japanse productiviteit !

+ Men mag natuurlijk niet overdrijven, want in de Japanse ondernemingen bestaat
wel degelijk een hiërarchie!
De achting van de ondergeschikte voor de superieur is zeer groot!

Belangrijkste conclusie

: Het Weberiaanse model legt teveel nadruk op piramidale gezagsstructuur, strikte bevelslijn, onpersoonlijkheid in de interacties.

William Ouchi
: stelt voor om in de plaats van piramidale gezag, ‘clanvormen van gezag’ in te
voeren. Dat zijn gezagsvormen die gekenmerkt worden door een veel
persoonlijkere band tussen superieur en ondergeschikte!

Japan is het eerste land dat volledig geïndustrialiseerd is in totaal niet-Westerse context. Halfweg 19^e eeuw was Japan nog feodaal land, maar in de 20^e eeuw na W.O.II is de economische ontwikkeling super snel gegaan! BNP van Japan is het tweede hoogste!

• Hoe mogelijk?

Waarschijnlijk door specifieke karakter van Japanse ondernemingen:

• ‘Bottom up’ besluitvorming
  : werknemers op alle niveaus worden geconsulteerd over te
  nemen beslissingen
  : vaak ontmoetingen tussen ‘top’ en ‘basis’
• Jobrotatie
  : werknemers zijn minder gespecialiseerd omdat ze zeer vaak
  veranderen van functie binnen het bedrijf
  : werknemers weten wél veel af van het bedrijf omdat ze overal al hebben gewerkt
• Gebonden aan het bedrijf
  : werknemers identificeren zichzelf met het bedrijf, in ruil
  daarvoor ontvangen ze zekerheid
  : individu maakt zich ondergeschikt aan de groep
   in de organigrammen wordt als eenheid niet de individuele
  positie genomen maar de groep!
• Bedrijf zorgt voor alle aspecten van het leven
  : Japanse ondernemingen organiseren bijvoorbeeld de vrije tijd