Aparte economische sfeer waarover Polanyi sprak kwam tot stand in handel.
Maar de echte verzelfstandiging van economisch systeem pas vanaf industriële revolutie, met komst van fabriek.

Arbeidsdiscipline

In fabriek gebruikt men energie en machines. Met stoommachine als energiebron wordt machinerie in werking gesteld.
 Productie wordt op heel andere manier georganiseerd dan daarvoor.
 Machine bepaalt werktempo!
 Arbeiders moeten zich aanpassen aan nieuwe werkritme

Om arbeiders in dit werkritme te dwingen; allerlei middelen

• Geldboetes
• Wetgeving
• Laag loon
  (zodat ze goed moesten werken om in onderhoud te kunnen voorzien)

‘Zuiver’ economisch handelen bestond niet in premoderne samenlevingen!

 economische motieven (Bv. winstmaximalisatie) werden sterk
getemperd door andere motieven

• Winsten of voorraden werden feestelijk verspild
• Op arbeid werd neergekeken
• Financiële transacties stonden in kwaad daglicht
• Middeleeuwen: uitlenen geld tegen interest = zware zonde!

Voorbeeld: Poolse aristocraten
 Economic Theory of the Feudal System van Witold Kula

• Wetten klassieke economie gelden daar niet
  Als prijs rogge steeg, daalde productie
  Als prijs daalde, steeg de productie
• Waren niet geïnteresseerd in toename winst, maar in stabiliteit van inkomen

Geleidelijke ontstaan van ‘vrije markt’ in Westen heeft dit veranderd:

• Er ontstond economische sfeer die sterk afgebakend was van samenleving
• Eerst in vorm van handelskapitalisme, later breidde economische sfeer zich uit tot productiesfeer
• Manufactuurkapitalisme (17^e-18^e eeuw) en later industrieel kapitalisme (19^e-20^e eeuw) ontstonden

Gevolgen:

• Doordat geen enkele samenleving kan bestaan zonder “materiële reproductie”, gingen alle andere domeinen van maatschappelijk leven afhangen van economisch systeem.
• Economie werd dominant

Onderscheidt andere samenlevingen  geïndustrialiseerde samenleving

= dominante positie economie in geïndustrialiseerde samenleving

The Great Transformation (Karl Polanyi)
Toonde aan dat in alle pre-industriële samenlevingen het economisch leven sterk verweven was met andere dimensies van het leven (religieuze, politieke, sociale).

 Er bestonden ingewikkelde sociale en politieke verhoudingen tussen
lijfeigene en heer, en deze speelden altijd een rol, ook tijdens
economische transacties.

Sommige psycholigsche mechanismen als overdracht, projectie of stereotiep denken kunnen universeel genoemd worden.  behoren tot menselijke natuur.

Om te begrijpen welke sociale processen er spelen bij concrete vormen van discriminatie, moeten we sociologische verklaringen aanvoeren.
Hier: Sociologische verklaringen van een algemeen karakter.

Algemene factoren

• Etnocentrisme
  = interpreteren van elementen uit andere culturen in termen van eigen
  opvattingen en waarden, en het beschouwen van andere culturen als
  vreemdsoortig en minderwaardig
   zeer veel etnische conflicten werden/worden door etnocentrisch denken
  versterkt of in het leven geroepen.
• Sociale sluiting
  = het in stand houden van groepsgrenzen door zich af te sluiten van anderen.
  Vaak door bepaalde ongeschreven regels: niet buiten gemeenschap
  huwen, sociale of economische relaties met andere vermijden,
  afgezonderd blijven wonen in eigen kring
• Ongelijke verdeling van middelen
  = kan geschieden op veel verschillende manieren
  Bv. militaire overheersing, pure economische overheersing, …
  
  Etnische sociale sluiting komt altijd neer op het beschermen van geprivilegieerde positie van dominante groep!!