- expressie: je drukt iets uit, je zegt iets te doen

- Bv. ik beloof, het regent

-altijd gericht tegenover iemand anders, soms is dit ook verzwegen als je tegen jezelf praat

Bv. u

=> illocutie: je probeert de andere te overtuigen van iets

Je geeft iets aan iemand, je zegt iets tegen iemand

- toestandomschrijving: je zegt iets over de stand van zaken in de wereld

=> propostie

Bv. morgen een boek te geven

=> Iedere zin heeft dit!

Soms zijn de drie componenten niet zo duidelijk

Bv. het regent: toestand overheerst, maar toch druk je hetzelf uit en je zegt dit tegen iemand.

De volgende stap: de taal dwingt ons t.g.v drieledige structuur, de wereld op te splitsen in drie!

Als je iets uitdrukt, dan wil dat zeggen dat er een innerlijke wereld bestaat bestaande uit stemmingen, ideeën, gevoelens. Je hebt daar enkel toegang toe.

=> subjectieve wereld

Bv. gevoelens, emoties, ideeën, gedachten,...

Deze wereld ontspringt aan de taal. Dit is een gevolg van de taal. Het is een gevolg dat mensen tala hebben. Door de taal ontstaat deze wereld. Wezens die geen taal hebben, hebben geen subjectieve wereld. Je krijgt dit pas als je kan spreken.

De taal roept de subjectieve wereld op. Habermas draait de stelling om dat er eerst de wereld was en dan pas de taal. Maar Habernas is van mening dat de wereld er gekomen is door de taal.

=> ontstaan uit expressie.

De objectieve wereld = geheel van voorwerpen, die ontstaat omdat je erover kan spreken.

Dit ontstaat uit propositie. het is een lichamelijke uiting. de wereld erbuiten.

Bv. Het is omdat je over de maan kan spreken, dat dat verschijnt over de objectieve wereld.

Bv. aap die steen werpt, zal die steen niet denken aan een verschil tussen obje en subjectieve wereld.

De taal gaat vooraf aan de wereld en doet deze ontvouwen in drieën.

Je spreekt je uit t.o.v iemand anders. Dit is de gemeenschappelijke wereld. Dit is de sociale wereld. Dit ontstaat uit de illocutie. Een wereld die van ons is.

Het wereldbeeld bestaat pas als je er van vervreemd wordt. (Hegel)

De taal heeft iets scheppend!Eerst was er de taal en die heeft alles gecreëerd.

Wanneer we ons bezighouden met de theorie van de SL, dan kunnen we dit pas doen als we een grondig inzicht hebben van de taal. (invloed taalfilosofie)

De eerste sociologen hadden niet veel interesse in de taal, maar de linguistic term zorgde voor een verandering.

Wat is taal?

Je hebt taal en spraak als woorden voor taal. Maar ook de rede.

=> Er zijn verschillende benamingen voor taal.

Rede en taal zijn relevant!

taal = opsomming van woorden, een lexicon, een geheel van grammaticale regels

rede = dat is niet de taal die er is buiten ons, maar als een bepaald doel, nl tot rede komen. Dit wil zeggen een verstandhouding te bereiken

=> bevat een utopie, nl van de universele verstandhouding. Dankzij de taal is het mogelijk dat mensen met elkaar standhouden en contact onderhouden en uiteindelijk tot wederzijds begrip komen.

=> kern normatieve ingesteldheid van Habermas

Er schuilt een thelos in de taal. Dit woord is van Aristoteles. Er zit in de dingen in de bepaald doel.

Bv. een appelzaadje => appelboom

Dat wil dus zeggen...naar zijn doel toegaan.

Bv. de mens heeft een thelos en ik moet dit enkel vinden en dan valt alles in de plooi.

Ook de taal heeft een thelos. De taak kan uitgroeien tot een algemene verstandhouding. Dit hoeft echter niet.

Als je een studie wilt maken van de SL, dan moet je rekening houden dat de mensen ook een utopie willen realiseren. Je mag deze dimensie niet uitsluiten.

Communicatief handelen = handelen gericht op wederzijds begrip. SL is pas mogelijk als dit wederzijds begrip is.

Het antoniem is strategisch handelen, handelen om een bepaald doel te verwezenlijken, uit eigen belang.

Bv. reclame => doel: mensen dingen laten kopen.

De bevat een thelos, maar ook een structuur!

Als de taal zich ontvoud, dan kan je er vanalles uithalen. Als de taal inwerking treedt, dan zal dit vanalles mogelijk maken.

Bv. Ik beloof u, morgen dit boek terug te brengen.

=> Iedere taalhandeling kan opgevat worden als een speech-act. Zin heeft bepaalde consequenties als je iets zegt. Je doet iets met de taaluitingen. Woorden zijn soms regelrechte daden.

Bv. ja ik trouw met u! De taal heeft soms handelingsconsequenties.

Iedere zin heeft het karakter van een taaldaad.

Bv. het regent..er zit een taaldaad in.

Habermas

• beïnvloedt door Adorno
• erfenis Frankfurterschule verderzetten
• figuur van de 2/3de figuur van deze institutie/scholing
• enerzijds sociologie met een normatief karakter, want hij denkt dat dit zo moet

=> trouw aan de Frankfurterschule

 stroming van het marxisme te situeren

- verschilpunt: hij geeft blijk van een aandoenlijk optimisme. De moderniteit zit wel op een verkeerd spoor, maar is niet gedoemd om te mislukken.

- Hij is begonnen als filosoof en gaat later meer naar de sociologie

De oversprong is gemaakt via de studie van Marx. Tegen eind jaren 60: meer studie van communicatie.

=> theorie van het communicatieve handelen. (jaren 80)-l aantal intu¨ties gebaseerd (Duits, Marxisme) en ook aspecten afkomstig van de Angelsaksiche filosofie (GB)

 op dat ogenblik was deze taalfilosofie zeer dominant

=> combinatie conintentale en marxistische

■ gevolg: wereldveroverend

- publiek figuur: onderwerpen schrijven in krant en mengt zich in het publieke debat

=> hoog theoretisch en logisch, want Sl is een plaats waar je argumenten uitwisselen

= traditie menswetensch en sociolgie

eind jaren 20 in Frankfurt opgericht door een kapitalist met een slecht geweten.

Hij had veel geld en vond dat er vanalles mis ging in de SL....

=> Institutie voor sociaal onderzoek

Dominantie door marxistisch geïnspireerde personen.

Het moest een interdisciplinair geheel zijn.

Bv. Fromm, Horkheimer,... => kritische theorie

kerngedachte: onmogelijk om over de SL iets te zeggen zonder normatieve uitspraken

Dit druist in tegen: je moet een onderscheid maken tussen wat je belangrijk vindt, moreel nodig is,... en de objectieve wetenschap. Je moet je subjectiviteit kunnen uitschakelen.

=> dit is zeer moeilijk om binnen de SW te streven nr neutraliteit en objectiviteit.

Deze kritische theorie zegt net het tegenovergestelde. Je kan slechts iets zeggen over de SL als je er moreel mee betrokken bent. Ze gaan uit Marxistische standpunt. ...

WRM?De sl bestaat niet uit feiten, maar wordt in stand gehouden door de mensen nu. Het is een weefsel van morele daden. Je mag dus niet veronderstellen dat de Sl feiten zijn.

Je moet aan kritische theorie doen. Je moet geen beweringen formuleren hoe de SL eruit ziet, wat mensen doen,...Maar schetsen hoe het is versus hoe het had kunnen zijn.

=> dat is sociologie beschrijven.

Je moet bepaalde aspecten onder de loep nemen en tegelijkertijd zeggen wat er fout is gegaan.

In de jaren 30: kent Instituut problemen door machtsovername van Hilter die deze kritische ingesteldheid niet konden hebben.

Men had een deel van het kapitaal overgeplaatst waardoor men redelijk gemakkelijk een nieuw instituut ergens anders oprichten.

=> instituut in New York

Horkheimer en Adorno schrijven hun belangrijkste werk: dialectiek der Verlichting. Ze gaan hier zo ver in dat ze het kritische denken op de korrel nemen. Er schuilt nl. een gevaar in de verlichting, dus de doorbraak van de wetenschap, moderne denken... Er zit een gevaar van onzijdigheid. Dit leidt tot een instrimuntele rede. Deze heel slim, maar ondergeschikt en inzetbaar is voor andere doelen.

De rede is wel een vernunftig middel, maar je kan het ook heel slecht gebruiken.

Bv. je kunt heel slim zijn en 6 miljoen mensen vermoorden.....

De rede is geen verlichting, maar kan leiden tot destructie. Dit pessimistische karakter is ergens te begrijpen. Je moet het situeren in de tijd.

De negatieve dilactiek

=> versteende zwartgalligheid

De meeste leden van deze school blonken uit in zwartgalligheid.