Experiment 11: twee ploegleiders maar met tegengestelde instructies vanaf schok 10, slechts 1 proefpersoon ging nog 1 schok door

Experiment 12: proefleider zegt stop vanaf schok 10, pseudoproefpersoon wil nog doorgaan  alle proefpersonen stoppen

Reacties milgram:

• Wetenschappelijk:

Toetsing in minder fysiek-aggresieve context:

• Meeus e.a. : verbale verwijten
• Nemeth & Wachtler: groepsoordeel over verzekeringsclaim ongeveer gelijk aan invloed van een hard oordeel door iemand die macht uitstraalt
  • Voorwetenschappelijk:
    • Verwijzing naar nazisme en andere wreedheden in groepscontext
    • Ongeloof: “ik zou anders reageren”
    • Op ethische gronden: verworpen

Vele proefpersonen: zelfmoordpogingen, twijfelen aan zichzelf,…

• Vanaf experiment 5: enkel luidspreker en “hartletsel” ( geen hartletsel)

• Experiment 5: cognitief wapenen van de proefpersoon: de pseudoproefpersoon argumenteert met een hartletsel vanaf 10, hij uit ook doodskreten, er komt geen reactie meer vanaf schok 23.

De gemiddeld laatste schok is schok 25; 65% gaat tot het maximum

• Experiment 6 vergelijken met experiment 5 maar een vrouwelijke proefpersoon: dezelfde resultaten

• Aarzeling bij instemming pspp geen aarzeling bij instemming

Experiment 7: aarzeling bij instemming + voorwaardelijke meewerking

Gem. laatste schok 21; 40% tot het maximum

• Prestige setting: dubieuze onderzoekers universiteit Yale

Experiment 8: gem laatste schok 21; 47% tot het maximum

• Sadisme of andere interne factor

Experiment 9 : geen verplichting oplopende schokintensiteit

Gemiddelde schokintensiteit: 5.5

• Prikkelnabijheid proefleider

Experiment 10: na uitleg enkel telefonisch contact met proefleider

Gem. laatste schok 18 ; 22% tot het maximum

• Invloed van prikkelnabijheid pseudoproefpersoon op weigergedrag
  • Experiment 1: gebons op de muur bij schok 20 &21; gem laatste schok is schok 27; 65 % van de deelnemers gaat tot het maximum(3x370V toedienen)

• Experiment 2: Auditief (luidspreker): Ankers (hij zegt dat hij wel wil) bij schok 10 en 20 en geen geluid vanaf schok 22; gem laatste schok is 25; 62% gaat tot het maximum
• Horen van pijnreacties door de luidspreker

• Experiment 3: visueel (zelfde kamer)

Gemiddeld laatste schok is 21; 40 % gaat tot het maximum

• Slachtoffer en proefpersoon in één en dezelfde ruimte

-Experiment 4: Tactiel (hand of schokplaat) vanaf 10

Gemiddeld laatste schok 18; 30% tot het maximum

• Maximale prikkelnabijheid: de eerste 9 schokken aanvaardt de deelnemer braaf, daarna protesteert hij. Dan moet de proefpersoon bij elke schok de hand van de deelnemer op de schokplaat leggen

• Er zijn tijdens het experiment wel sterke signalen van responsconflict (oa. Nervositeit)

Het effect van de prikkelnabijheid is GEEN verklaring voor de schokkende feiten.

De sterkste vorm van sociale beïnvloeding = de opdracht van een ander uitvoeren

Vergelijken met de filosofische en psychologische reflecties op het nazi-regime en de uitvoerders ervan: waren het sadisten (te isoleren persoonlijkheid?) of volgden ze sociale druk (universeel gedragsmechanisme?)

Onderzoek Millgram:

• Experiment: “strafeffect bij geheugentraining”
• Leraar-leerling situatie
• Ppn gerecruteerd uit de bevolking
• Proefpersoon is de leraar, pseudeproefpersoon is de leerling
• Proefbeurt: proefpersoon leest de taak voor, evalueert het antwoord, kondigt de intensiteit van de schok aan na een fout antwoord, dient de schok toe, corrigeert het antwoord
• Opmerking: de intensiteit van de schokken stijgt naarmate de proef langer en langer duurt
• A.V.: Intensiteit van de schok waarbij de proefpersoon weigert (dat wil dus zeggen, autonoom handelt)

Opmerkingen basisexperiment:

• Terminologie: “autoriteit”, “bevel”, “gehoorzaamheid”
• Selectie van de proefpersonen: vooraf toestemming aan hen gevraagd
• Toewijzing leraar-leerling rollen: vooraf ingestudeerd (leerling moest een tekst zeggen)
• 30 schokintensiteiten van 15 V – 450 V, per groep van 4 een label
• Vooraf demonstratieschok bij proefpersoon (hij voelt dus de schok voor hij aan het experiment begint)
• Geen visueel contact met pseudo-proefpersoon (wel bij voorproeven)
• Oefenbeurten (voorbehandeling?), ze zijn al een beetje “getraind” in elektrische schokken geven
• Eventueel aansporingen van de proefleider: bv. Het experiment vereist dat u verder gaat. De proefleider zegt dit een paar keer, als de proefpersoon na die paar keer nog steeds niet verder wil doen, dan is het experiment ten einde
• (G)een teken van leven?