China voor de Westerse inmenging

- Zag zichzelf als superieur aan alle andere volkeren

- 1850: Taiping-opstand

• ^§ Protest tegen de Manchu-dynastie
• ^§ Zeer bloedig onderdrukt na een lange periode van onrust (1864)

- De Westerse mogendheden maken gebruik van dit verward China

• ^§ Gaan het land penetreren

De opening van China voor het Westen

- Opiumoorlog (1839 – 1841)

• ^§ Europa was geïnteresseerd in Chinese goederen
• ^§ China was niet geïnteresseerd in die van Europa
• ^§ Moeilijke handel

- Opium uit Brits Indië

• ^§ Was wel Chinese vraag naar

- China probeert de import van Opium te controleren

• ^§ GB verklaart China de oorlog (1839)
• ^§ Later: Frankrijk steunt GB in een 2^e oorlog (1857)

- Nadelige vrede voor China

• ^§ Handelsconcessies in het voordeel van Europa
• ^§ Verlies van enkele gebieden
• ^§ China wordt in de wereldeconomie gedwongen

Annexaties en Concessies

- GB: Hongkong (de facto, niet formeel in handen)

- Frankrijk: Indo-China

- Rusland: Mongolië in concessie

- Japan (wint oorlog VS China): erkent de onafhankelijkheid van Korea, krijgt Liaotung schiereiland

• ^§ Duitsland, Frankrijk en Rusland eisen echter dat Japan hier afstand van doet
• ^§ Japan doet dit

- Duitsland: Kiaochow Baai

Open Deur politiek van de VSA

- VSA wil dat de vrijhandel behouden blijft

• ^§ Maximum 5% taksen
• ^§ China moest territoriaal intact en onafhankelijk blijven

- Gesteund door GB

Reactie in China

- Bokseropstand

• ^§ Anti-Westers en Anti-Japans

- Qing-dynastie gaat nu sneller trachten te moderniseren

• het leger (sepoys = Indische soldaten in het Britse leger)
• Ontevredenheid over het Britse bestuur (verdwijnen van Indische heersers, grootgrondbezitters werden door de Britten verdreven, religie werd onderdrukt, …)
• ^§ Brutale onderdrukking door GB

- Bracht nood aan nieuw beleid aan het licht

• ^§ Indië besturen met en voor Indiërs
• ^§ Indische staten worden (officieel) protectoraat van GB

- Economie 

- GB gebruikt het Engels als bestuurstaal + opleiden elites

• ^§ Verspreiding Europees gedachtegoed 
• ^§ ° Westerse Indiërs (elite)

 willen meer inspraak in het bestuur van hun land

• ^§ Nationalistische gevoelens 

Nederlandse Oost-Indiën

- Weinig zelfbestuur

- Maken van alle Javaanse eilanden 1 groot rijk

- Systeem van arbeidsexploitatie (taksen)

- Geen gebruik van het Nederlands als bestuurstaal

• Verspreiding Westerse ideeën tegen gaan

Conflict tussen Rusland en GB

- Rusland voerde een zuiver politiek-geïnspireerde expansie over land

• Op zoek naar een ijsvrije haven

- ° Vladivostok @ Japanse Zee

- Probleem: Russische gebieden in N-Azië grenzen aan die van GB in Z-Azië

• Perzië als buffer Onenigheid (wie krijgt welk deel van Perzië?)

° Russische invloedszone & Britse invloedszone (buffer

Het openen van Afrika

- Livingstone

• ^§ Medische missionarisch
• ^§ Humanitaire en religieuze werken
• ^§ Was verdwenen volgens Europeanen

- Stanley

• ^§ Gestuurd door de New York Herald
• ^§ Krijgt al snel inzicht in het economisch potentieel van Afrika
• ^§ Vindt gehoor bij Leopold II

- 1875: Association Internationale Africaine

• ^§ Legitimatie: slavenhandel bestrijden

- Heersend idee @ Europa: Afrika was vrij in te nemen

Conferentie van Berlijn

- Georganiseerd door Bismarck

- Doel

• ^§ Begrenzen Kongo Vrijstaat

 vastleggen principes van vrijhandel

 officieel doel: slavernij bestrijden

• ^§ Regels voor kolonisatie afspreken

 niet enkel op papier, maar ook de facto aanwezigheid (administratief of militair)

- Leopold moest veel investeren om de ‘vrijhandel’ te kunnen garanderen

• ^§ Leent van de Belgische staat
• ^§ 1908: Kongo wordt een Belgische kolonie (Belgisch Kongo)

Indirect bestuur

- Het systeem van regeren via een plaatselijk stamhoofd

• ^§ Veiligheid van Europeanen garanderen
• ^§ Arbeid organiseren

Het arbeidsprobleem

- Geld had weinig nut voor de Afrikanen (weinig te koop)

- De Europeanen verplichten Afrikanen te werken

• ^§ Monetaire belastingen innen

- Dus: tegen slavenarbeid, maar inwoners worden geëxploiteerd door Europeanen

20^ste eeuw

- ° Een klasse van “Westerse Afrikanen” (évolués)

- Nationalistische ideeën (VS kolonisator & VS paternalisme)

Wrijvingen en rivaliteit tussen de grootmachten

- Frankrijk wil een West-Oost-as

- GB wil een Noord-Zuid-as

- Botsen @ Soedan: Fashoda-crisis

• ^§ Oorlog kan maar net vermeden worden (Frankrijk is bang van Duitsland @ Europa)
• ^§ Zorgt voor een sterk Anti-Brits klimaat op het Europees continent

- Boerengemeenschappen @ Transvaal en de Oranjevrijstaat liggen GB in de weg

• ^§ Bloedige uitroeiing en/of afzondering (concentratiekampen)
• ^§ Samengebracht met Kaap de Goede Hoop in de Zuid-Afrikaanse Unie

- Internationale afkeuring van de koloniale politiek van GB

- Rivaliteit: een oorzaak WOI (cf. idem Ottomaanse verbrokkeling)

Het Ottomaanse rijk in de jaren 1850

- Sterk verschillend van Europese staten

• ^§ Sociaal systeem
• ^§ Politiek systeem (religieuze leiders in de regering)

- Speciale rechten voor Westerse handelaren

- Geen nationalisme

- Technisch achter op Westen

- Valt territoriaal uiteen vanaf de 18^e eeuw

- De Krimoorlog

• ^§ Toont hun militaire en politieke zwakheid
• ^§ Nood aan een betere organisatie (zoals GB of Frankrijk)

Repressie na 1876

- Etnische minderheden creëren nationalistische gevoelens

- Repressie

• ^§ Armeense genocide
• ^§ Repressie op Bulgaarse volkeren

Ottomaanse Rijk VS Rusland

- In Rusland

• ^§ Pan-slavistisch idee

 een grote federatie maken van Oost-Europa met Rusland als leider

- Slavische volkeren binnen het Ottomaanse rijk

• ^§ Gebruiken Pan-Slavisme om zich te verzetten tegen de Turken

- 1877: Rusland verklaart Turkije de oorlog

• ^§ GB steunt Turkije

 belangen @ Suez-kanaal

 intresse in het verre-Oosten 

• ^§ Maar Rusland was al te ver doorgedrongen

- 1878: Vrede van Berlijn

• ^§ Turkije verliest veel gebied

 Servië, Roemenië, Montenegro onafhankelijk

 Bulgaren krijgen een grote autonomie

 Cyprus -> GB

 Tunesië -> Frankrijk

 veel gebied -> Rusland

• ^§ Georganiseerd door Bismarck

 cf. band Duitsland – Turkije tijdens WOI

Egypte en Noord-Afrika

- Jaren 1850 – 1860: economische groei

- Door te veel leningen: economie 

• ^§ De Europese investeerders dwingen de khedive (= onderkoning) tot troonsafstand
• ^§ Zetten een nieuwe khedive op de troon

- Dit leidt tot nationalistische protesten

- GB intervenieert

• ^§ Egypte wordt een protectoraat van GB

- Frankrijk is daar niet tevreden mee

• ^§ Voert zelf ook een actieve expansiepolitiek in Noord-Afrika ter “compensatie”

 Algerije en Tunesië

- Concurrentie over de gebieden van het voormalige Ottomaanse Rijk als een oorzaak WOI

- In Turkije: Jonge Turken nemen de leiding

• ^§ Herstelling grondwet van 1876

Balkanoorlogen

- 1912 – 1913

- Verlies van Albanië