• Definitie

(dient om zich te reinigen van een bezoedeling)

= geheel van stereotiepe handelingen of uitspraken waarmee men bepaalde doeleinden meent te kunnen realiseren, steunend op wetmatigheden die volgens de rationeel denkende mens totaal onbestaande zijn

 Stereotiepe handelingen = riten

Formules = bezweringen

• Drie functies van magie
• Afweermagie: moeten gevaren afweren en vooral de gevaren die gepaard gaan met taboe – overtreding
• Productieve magie:belangrijke menselijke noden moeten bevredigd worden (Bv. Regen maken)
• Destructieve magie: kwaad berokkenen aan de vijand door er een vloek over uit te spreken

• Magisch denken

= geheel van opvattingen over de werkelijkheid waarbij een aantal wetmatigheden worden verondersteld die men via riten en bezweringen meent te kunnen gebruiken

 simpel vertrouwen in associaties (bv: alruin = mens)

 karakteristiek voor pre – wetenschappelijke en niet – geïndustrialiseerde maatschappijen

• Verband taboe - magie

Getaboeëerde voorwerpen en handelingen zijn angstwekkend, dus zijn ze machtig. Wie de moed bezit een taboe te overtreden kan dan ook macht verwerven.

Met deze term worden objecten aangeduid die men niet mag aanraken of handelingen die men niet mag stellen. Onderwerpen die taboe zijn en zo de basisstructuur van de maatschappij aantasten:

- Associatie met gevaar

- Vreemd / uitzonderlijk karakter

- Onrust of angst verwekken

 contact met een taboe geldt als een bezoedeling

(Er is geen reden om te veronderstellen dat leven alleen uit de ons bekende moleculaire structuren kan ontstaan)

• Mens kan over zinvragen nadenken

Deze eigenschap is puur menselijk!

vraag: “Wat voor een wezen is de mens?”  kunnen we deze vraag stellen? Het is de mens die de kennis naar voren brengt en is dus bevooroordeeld

De ontwikkeling van de mens verliep heel grillig, er was dus geen rechte lijn in de evolutie tot aan het ontstaan van de mens  “het leven op Aarde is niet ontstaan met als einddoel de mens voort te brengen”

• Mens is een artistiek wezen

Vraag: “Waar om zijn mensen aan kunst / artistieke expressie gaan doen?”

Bv: - zichzelf versieren (juwelen, kralen, lichaamsschilderingen)

- wapens verfraaien

- grotschilderingen

- …

 dit vermogen is UNIVERSEEL !

• Mens heeft gevoel voor technologie en vernieuwing

Mens kan zaken uitvinden en gaat op deze nieuwe zaken heel vlug variëren om ze nog te verbeteren  we leren deze nieuwe vondsten ook aan elkaar !

• Mens beseft dat hij bestaat

“Als ik vanavond ga slapen, dan ga ik ervan uit dat ik morgen wanneer ik opsta nog altijd dezelfde persoon ben.”

 de mens is zelfbewust en beseft dat hij uniek is en anders dan alle anderen

• Natuurlijke taal

We zijn in staat info over te brengen aan andere mensen zonder dat we daar veel moeite voor moeten doen: we zijn de enige soort die precies kan uitdrukken wat ze wil tot in de kleinste details

• Mens is een moreel wezen

De mens heeft de spontane neiging om handelingen van andere mensen / onszelf te beoordelen in termen van “goed en kwaad”

≠ moreel besef waardoor we weten wat we moeten goedkeuren en wat niet (de legitimatie hiervan is het gebied van de ethiek!)

 dit besef in INDIVIDUEEL

• Mens is een economisch en spelend wezen

cf. ruilhandel cf. “homo ludens”

• Context: Neolitische Revolutie

= de belangrijkste stap die de mens ooit heef gezet: ca. 7000 – 10 000 jaar geleden: ontwikkeling van landbouw en veeteelt

Hiervoor: jager – verzamelaars  groepjes van 50 tot 100 mensen (als er meer mensen per groep zouden zijn, was er te weinig voedsel)

DUS: niet sedentair

Revolutie: - sedentair

- meer voedsel  meer mensen

- arbeidsdifferentiatie

Gevolg: ontstaan eerste steden  opsplitsing tussen cultuur / beschaving (=mens) en natuur

>>> POINT OF NO RETURN: er is geen terugkeer naar leven van jager - voedselverzamelaars !

Ontstaan van mythes in deze context:

Cf. Genesis; de zondeval  “de tuin” = periode voor de Neolitische Revolutie

 “vervloeking” = na de Revolutie: boeren en boerinnen

 Reflectie: waarom is het leven zo moeilijk?

• Fundamentele vraag = “Waarom zijn wij hier?”
  • heeft doorheen de geschiedenis veel invloed gehad: alles wat de mens ooit ged aan heeft, stond in feite in functie van het zoeken naar dit antwoord
  • reden van de vraag: gevoel van zinloosheid en alhoewel het misschien een pseudo – vraag is, is het geen belachelijke vraag

• Pogingen van de mens om deze vraag te beantwoorden
  • Grotschilderingen (??)
  • Mythen: geven blijk van een wereldwijde behoefte om de vraag te verklaren door uit te leggen HOE we hier gekomen zijn, in de hoop zo het ‘waarom’ te verklaren (cf. Genesis)
    • Moderne wetenschap: kan verklaren waar we vandaan komen (evolutie)

 deze pogingen geven nog altijd hét antwoord niet: de vraag is existentieel; je kan blijven doorvragen en het raakt het diepste van de mens

• Blaise Pascal

“De eeuwige stilte van deze eindeloze ruimte vervult me met angst”

(uit: Gedachten, XVII)

 Je weet niet goed wat je hier loopt te doen; de steeds betere kennis van het heelal toont ons onze eigen nietigheid en onbegrip.