President Harry S. Truman hield op 12 maart 1947 in het Amerikaans Congres een historische rede waarin hij hulp beloofde aan alle landen die zich door de communistische expansie bedreigd voelden. Voortaan bestonden er twee werelden: de 'vrije wereld' en het communisme, oftewel de Eerste Wereld en Tweede Wereld. Deze rede wordt wel eens beschouwd als het begin van de koude oorlog tussen de voormalige bondgenoten tegen Nazi-Duitsland. Een directe practische consequentie was de financiële hulp aan Griekenland en Turkije. De Truman-doctrine leidde tot de containment-politiek. Toen deze niet tot het gewenste resultaat leidde werd de domino-theorie ontwikkeld.

Het containment policy hield in dat het communisme binnen en buiten Amerika binnen de perken gehouden diende te worden. Hiervoor werd een beroep gedaan op de NSA en CIA, en andere Amerikaanse overheidsorganisaties, om communisten op te sporen en de vermeende communisten in de gaten te houden in eigen land. In het buitenland resulteerde dit in eliminaties door de CIA van communistisch-gezinde machthebbers, uitgebreide steun aan revolutionaire bewegingen in landen met een communistisch regime, internationale handelsboycotten georchestreerd door de VS, …

De Duitse Democratische Republiek (DDR), vaak kortweg Oost-Duitsland genoemd, was ontstaan uit de verdeling van Duitsland in bezettingszones, waarna de USSR de DDR oprichte, een communistisch regime. De DDR ontstond op 7 oktober 1949 met het van kracht worden van de grondwet, ruim vier maanden na de Bondsrepubliek Duitsland of West-Duitsland. Door de stichting van deze twee staten was de tweedeling van het naoorlogse Duitsland een feit. De DDR hield op 3 oktober 1990 op te bestaan toen Oost en West Duitsland herenigd werden.

Het Warschaupact was een militair bondgenootschap van communistische landen in Oost-Europa, de tegenhanger van de NAVO. In de voormalige lidstaten werd het 'Warschauer Vertrag' ('Verdrag van Warschau') genoemd. Opgericht op voorstel van de Sovjetpartijleider Nikita Chroesjtsjov, werd het verdrag op 14 mei 1955 in Warschau ondertekend.