Van Dale woordenboek:

• Mededeling (zender centraal)
• Verbinding (weinig gebruikt, transport)
• Uitwisseling gedachten (afw. Zender en ontvanger)

Etymologisch: communicare (lat.) – gemeenschappelijk maken

Niet 1 bep def, maar goed:

• Operationeel binnen bepaalde visie/departement
• Logisch/ coherent
• Niet tegengesproken door de waarheid
• Onderscheidbaar van andere maatschappelijke verschijnselen

Processchool (meest dominant) :

• Communicaitie = Transmissie van boodschappen
• Zender – ontvanger – boodschap – medium/kanaal – coderen/ encoderen - ...
• Efficiëntie en accuuraatheid
• Proces waarbij 1 persoon het gedrag/de gedachten van een andere pers. Beïnvloedt (zender centraal)
• Effect is niet het bedoelde: communicatiefout -> kijken in de verschillende fasen
• Leunt aan/steunt op soc. Wetenschappen & psychologie
• Arts of communication (Handelingen !!!: actoren en intenties)

Betekeniscreatie-school:

• Communicatie = productie en uitwisseling van betekenissen
• Hoe boodschappen/teksten met mensen interageren en betekenissen creëren
• Verschillen = niet noodzakelijk fout maar resultaat van culturele verschillen tussen partijen
• Communicatie = studie van de teksten
• Methode: semiotiek (tekenleer)
• Works of communication (kunstwerken, reclamespots, soaps,...)

Geen ‘correcte’ def:

* Andere mensen, andere invullingen en interpretaties, subdomeinen

* 2 dominante tradities (Health & Bryant, 1992):

- processchool

- betekeniscreatieschool

• Periode: vanaf jaren ’60- ’70

• Uitgangspunten:
• Terugkeer van de machtige media?
• Lange-termijn-effecten (cfr. stalagmieten-theorieën)
• Effecten van informatie (nieuws) en fictie

• Agenda-setting-theorie
• Mc Combs & Shaw

• Studie van presidentiële campagnes in 1968, 1972, 1976

• Wat zijn de belangrijkste issues volgens de media en volgens de kiezers?
• Media bepalen waarover mensen nadenken

• Bernard Cohen (1963) : “The press may not be successful much of the time in telling people what to think, but it is stunningly successful in telling its readers what to think about.”
• Onderliggende assumpties:
• Media reflecteren de realiteit niet, ze selecteren (gatekeeping) en vervormen : bepaalde onderwerpen krijgen aandacht, andere niet of minder. Bepalen dus ook mediaagenda

• Concentratie op beperkt aantal thema’s en onderwerpen, heeft effect op publiek
• Verfijningen:

• Media-aandacht alleen niet voldoende is om agenda-setting te verklaren:
• Belang van aard van het onderwerp
• Belang van de presentatie
• Belang van de positionering : waar komt het item in het nieuws ?
• Verfijningen:
• Niveaus van agenda setting:
• First level agenda setting (cfr supra): invloed van hoeveelheid berichtgeving (waarover denken mensen) – priming: media bepalen ook de criteria op basis waarvan mensen problemen en situaties beoordelen : hoeveelheid berichtgeving/ aandacht effect heeft op de mensen dat men die als belangrijk gaat selecteren

• Second level agenda setting: invloed van cognitieve en affectieve invalshoek in berichtgeving (hoe denken over issue) – framing : meer op personen gericht dat op media of gebeurtenissen.

• Intermedia agenda setting : bespreking kandidaten, regering heeft media in de hand.
• Priming : beoordelen van mensen of gebreurtenissen gaat men beschikken over wat ze weten van de media = psychologisch mechanisme
• Framing : probeert dat media issues onderwerpen, ze op een bep manier onderwerpen framen en zo invloed uitoefeningen op de lezers ervan
• Zwijgspiraaltheorie

• Noelle Neumann, 1974

• Mensen zwijgen wanneer ze denken dat ze een minderheidsopvatting aanhangen
• Kritiek op zwijgspiraal:
• Niet één grote opvatting (links versus rechts). Elk individueel thema kan voorwerp worden van een zwijgspiraal.

• Zwijgspiraal is wellicht contextafhankelijk.

• Vrees voor sociaal isolement is wellicht verbonden met persoonlijkheid.
• Kritiek op zwijgspiraal:
• Groepsprocessen: vrees voor isolement is aangetoond. Maar theorie maakt sprong van groeps- naar maatschappelijke processen. Hangt af van de context of mensen gaan spreken of zwijgen.
• Cultivatietheorie
• Culturele indicatoren-project van George Gerbner (Annenberg School of Communications, Pennsylvania)
• Mensen die vaak tv kijen hebben overdreven beeld van het geweld in de maatschappij, bij hert oplossen van de vragen gaan ze antwoorden volgens wat ze kennen
• Uitgangspunten:
• Tv als storyteller, bron van socialisatie : tv vertelt ons verhalen en leert wat goed en slecht is
• TV schetst homogeen beeld, creëert schijnwereld : door commercialistering mediawereld ontstaat homogeen beeld , alle programma”s hebben zelfde typsche kenmerken
• Kijkers zijn niet selectief (ritueel) : gaat in tegen de U en G theorie ; mensen kijken tv met de klas en er is niets te doen dus kijken ze tot slapen
• Publiek heeft effect op programmamakers :
• Incidenteel leren : weinig leren bewust van N toch onbewust engels leren.
• Drie onderzoeksluiken:
• Institutional Process Analysis (communicator) : welke invloeden spelen er wat bepaald wat in media komt ? hoe komt inhoud tot stand, welke factore ?

• Message System Analysis (inhoud) / nagaan wat tv ons brengt : inhoudsanalyse, kwantitatieve

• Cultivation Analysis (effecten) : blootstelling effecten op LT op de inhoud
• Institutional Process Analysis (communicator): invloeden van :
• Financiers
• Managers
• Toeleveranciers
• Collega’s
• Concurrenten
• Experts
• Maatschappelijke belangenroepen
• Publiek

• Message System Analysis (boodschap):
• Aandacht, nadruk, tendens, en structuur
• Voornaamste onderzoeksthema: geweld in de media
• Nadien ook andere onderwerpen : bv seksualiteit, sekserollen, gezondheid, politiek…

• Cultivation analysis (effecten):
• First and second order effects
• Bv. schatting aantal politie-agenten, aantal zware geweldmisdrijven, …
• Bv. “Mean world syndrome”

• Mainstreaming: zware tv-kijkers verschillen minder van elkaar dan lichte tv-kijkers

• Resonance: dubbele dosis wanneer realiteit en TV-realiteit op elkaar aansluiten
• Kritiek op de cultivatietheorie:
• Kleine, beperkte “effecten”
• Causaliteit?
• Homogene televisie-inhoud en blootstelling
• “Tellen” volstaat niet om de boodschap van televisie zichtbaar te maken Relatie tussen first- en second order estimates?
• Mediatheorie (channel theory, media formalism)
• McLuhan 1964 : mensen dachten vroeger lineair, na tv non- lineair
• idee erg uiteenkopen en inconsistent
• van de empiristen : gebruiken exp om het echt te testen ,
• neomarxistische

• Nadruk op de kenmerken van het medium zelf (ipv inhoud) :

• Technologie heeft (positieve) invloed op individuen en samenleving (cfr. the global village)

• Bekende uitspraken van McLuhan:
• The medium is the message /The medium is the massage

• The content of a new medium is an old medium (cfr. the horseless carriage syndrome)

• Hot media (bv. krant) versus cool media (bv. televisie) : indeling betwistbaar en tegenwoordig zeker onhoudbaar

• Kritische ‘cultural studies’ en de media
• Jaren ’60 Europese theoretici (neomarxisten) die zich concentreren op massamedia en hun rol bij het promoten van een hegemonisch wereldbeeld

• “British Cultural Studies”
• Ontdekking dat mensen vaak weerstand bieden aan dominante gezichtspunten, alternatieve interpretaties naar voor schuiven (dus geen rechtsreeks effect)

• Uses- and gratifications theory (Katz et al. 1974) (de “nuttigheidstheorie”):
• Vroege studie: Audiences for Daytime Radio Serials - Herzog (1944)
• Berelson (1949) : What missing the newspaper means
• Studie: “Television in the lives of our children” – Schramm (1958-1960)
• Uitgangspunten
• Het publiek is actief (wat doen mensen met media?)
• Mediagebruik is doelgericht
• De media concurreren met andere bronnen van behoeftenbevrediging
• Er is een verband tussen de behoeften van mensen en hun mediakeuze
• Mediagebruik kan een wijd spectrum aan behoeften bevredigen (cfr. McQuail 1983: informatie, persoonlijke identiteit, integratie en sociale interactie, entertainment)
• Op basis van de media-inhoud kan men geen nauwkeurige schatting van het behoeftenpatroon maken.
• De verkregen voldoening kan voortvloeien uit:
• De media-inhoud
• De blootstelling aan de media als zodanig, onafhankelijk van de media-inhoud
• En/of de situatie waarin de blootstelling plaatsvindt
• Vanuit U&G wordt geen waarde-oordeel gegeven over culturele betekenis van massamedia, noch aan ontleende bevrediging.
• Aanvullingen (1): gratifications sought versus gratifications obtained
• Aanvullingen (2): Media dependency theory (DeFleur and Ball-Rokeach (1976)):
• Hoe meer afhankelijk individu is van medium voor bevredigen behoeften, hoe belangrijker medium is voor hem of haar
• Kritiek op U&G:
• Erg individualistisch – sociale context over het hoofd gezien (bv. soms wordt mediagebruik “opgelegd”)
• Relatief weinig aandacht voor de media-inhoud
• Gebaseerd op zelfrapportering