Item gefilterd op datum: januari 2014

* schreef HET COMMUNISTISCH MANIFEST (1848, samen met Engels) waarin zijn denkbeelden stonden over de economie, klassenstrijd en revolutie.
Later zal dit verder uitgebouwd worden in DAS KAPITAL.

* ACHTERGROND 1: De Franse Utopisten

Door het ontstaan van de steden ontstaat ook ongelijkheid.

* ACHTERGROND 2: Engelse politieke filosofie (Ricardo + Smith)

“DAS KAPITAL” => hoe zit het economische systeem in elkaar.

Arbeidswaardeleer is iets wat hij uit de Engelse politieke filosofie haalt.

Waarom hebben dingen waarde en waarom die bepaalde waarde?

In economie: Aanbod gering => kan je er veel voor vragen.

Hiermee heeft het niets te maken!

Waarmee wel: vb. Water => kunt ge zo uit de lucht halen, daar is niet veel werk aan, dus is het niet veel waard

vb. Diamanten => veel werk om die te vinden en dan nog los te krijgen, dus wel veel waard.

* ACHTERGROND 3: Het Duitse Idealisme

1. HEGEL  “Geist”

=> houdt zich bezig met de metafysica van de geschiedenis. Volgens hem zit er een geest in die geschiedenis die zich gaat actualiseren in de wereld en de zich voortdurend verder ontwikkeld richting de totale vrijheid.
(= geschiedenis waarin vrijheid zich realiseert. )

vb. Aristocratie => Bourgeoisie => Democratie => Constitutionele democratie (= een democratie waarin vrijheidsrechten zitten)

Deze laatste is het moment waarop “der geist” zich realiseert.

Volgens Hegel was de Pruisische staat dit eindpunt.

! Hegel moest stellen dat alle sociale tegenstellingen verzoend zijn, want de geschiedenis van maatschappelijke verdeeldheid moet voorbij zijn om haar objectief te kunnen beschrijven.

Deze ontwikkelingsgedachte vinden we ook terug bij Marx zijn klassenstrijd.
Hij was het niet eens met het eindpunt van Hegel omdat hij dagelijks allerlei ellende ondervond in de Pruisische staat.

Ook bij hem is er: These - Antithese

Synthese

These – Antithese

Synthes

Hij ziet dus in de klassen DIALECTIEK (door middel van tegenstelling de waarheid/werkelijkheid bekomen): => Er is altijd strijd tussen klassen.
vb. Industriële Revolutie => leidt tot een nieuwe klasse die nieuwe antithese vormen, nl het Proletariaat. Deze gaat de burgerij uitdagen en je krijgt de revolutie van het Proletariaat. Kapitalisten worden verdrukt zodat de arbeidsresources kunnen herverdeeld worden. Uiteindelijk zal men dan de kapitalisten heropvoeden tot communisten. De macht is gedeeld geworden en alle klassen worden weggevaagd en je bent aangekomen in de communistische staat.

! Ook hier vinden we de redenering van bij Hegel terug dat men pas de geschiedenis kan overzien als men haar voleinding postuleert. Marx projecteert het einde van de maatschappelijke verdeeldheid echter niet in het heden, maar in de toekomst.

2. FEUERBACH

=> Spreekt over het mechanisme van vervreemding (= antireligieuze filosofie)

Hij stelt dat er iets vreemd aan de hand is in de religie: Ze scheppen een God en dan gaan ze er zich aan onderwerpen. Dit vindt hij zeer bizar!

De mens geraakt vervreemd van zijn origine.

Marx ziet deze vervreemding ook in actie met de arbeid:

Arbeid definieert wie je bent, daar komt uw waarde + identiteit vandaan.

In het kapitalisme: proces van vervreemding van de arbeid!

=> ze wordt u namelijk afgenomen door de kapitalist die uw arbeid inhuurt.
MAAR: het loon dat je er voor krijgt, weerspiegelt dan niet de waarde van uw arbeid. In Marx zijn ogen, ontneemt de kapitalist arbeidswaarde bij de individuen die dit genereren. => Arbeiders worden soort van zombies.

In deze context wijst Marx ook religie helemaal af!

Religie zijn volgens hem de bloemen op de ketenen. Ze verhindert ons onze problemen te erkennen en op te komen voor onze rechten. Die bloemen maskeren dat dit lot eigenlijk niet zo erg is als wij denken en maskeert dus ook deze vervreemding.

=> leeft in cultuur van Engelse gentlemen en hier bevinden zich volgens hem de juiste pleasures.

LIBERTY => idee van persoonlijke vrijheid
UTILITY => grootste nut voor grootst mogelijk aantal

=> gaat het idee van de nutsfunctie kwalificeren. Welke pleasure willen we?

In zijn ogen: vroeger => utilitarisme = phylosophy of pigs

Hij stelt: het moet gaan over de juiste pleasure. Welk plezier is beter?

=> de eenvoud/duidelijkheid en het brutale van Bentham valt weg bij hem en het wordt complexer. Het neigt terug naar Aristoteles: Wat is het juiste leven?

Voorbeeld: Publiek dronkenschap = wettelijk verboden.
Mill zegt: Solitary drunk zijn moet kunnen, het hoort bij onze vrijheid. We moeten eens kunnen falen en ons eens kunnen vergissen.

zit duidelijk soort van GROEI-IDEE in:

Het juiste plezier kan je bereiken door vrijheid en te groeien.

!Het gaat hier wel niet over algemene vrijheid, maar functionele vrijheid om te kunnen groeien als persoon!

=> AUTONOOM INDIVIDU: iemand die zeker graad van zelfstandigheid heeft bereikt en die zichzelf beperkingen gaat opleggen.

- HET PRUDENTIALISME (staat lijnrecht tegenover dit idee van Mill):

=> gaat nadenken over limiet van eigenbelang:

“Minimaliseer de pain en maximaliseer uw nut volgens uw self-interest” domineert in de economie.
MAAR: dat eigenbelang gaat altijd in strijd komen met de moraal.

=> Er is straf nodig en geen zelfgroei zoals bij Mill. De pain factor van de brutale straf zal hen laten doen wat ze moeten doen.

Vb. verhaal over Ring van Gyges (Plato)

De ring maakt het personage onzichtbaar en die kan nu onbestraft dingen doen want niemand ziet hem. Van zodra de strafdruk wegvalt, verdwijnt de moraal als sneeuw voor de zon en komt het eigenbelang naar boven!

- Waarom doen we dat niet vaker zo helemaal dronken zijn op straat en meer aan eigenbelang denken als de hoeveelheid blauw op straat toch zo klein is?

Of ander voorbeeld: je hebt geld nodig…
1) geld verdienen 2) geld lenen 3) oud vrouwtje overvallen

Ons eigenbelang is al grotendeels bepaald onder het topje van de ijsberg van de moraal (onzichtbaar), waar normen en waarden geïnternaliseerd zijn. Ze bevatten een complex aantal regels die geïncarneerd zijn in ons gedrag. Ze zijn uitgekristalliseerd voor ze naar boven komen en daardoor negeer je in het geval dat je geld nodig hebt de optie “oud vrouwtje overvallen”.

De wet wordt marginaa

1. Het sluit aan bij de diversiteit in de maatschappij
2. Het heeft een semiwetenschappelijke benadering.

• => En zo’n benadering was zeer aantrekkelijk in die tijd!

1. Het kan gebruikt worden in een beleidssituatie (reden zie hierboven)
   Opmerking: in een beleidssituatie is het utilitarisme wel een klein beetje particularistisch. De Belgische staat zal namelijk voorkeur hebben voor de Belgen dan voor niet-Belgen.

= mix van deontologische ethiek (sterk op individueel niveau) en consequentialisme (sterk op beleidsniveau).

IDEE: Als rechten of waarden belangrijk zijn moeten ze als doel van het handelen worden genomen.

Realiteit: ze zullen slechts onvolkomen kunnen worden gerealiseerd. Dan komt het er op aan onze belangen, rechten en waarden te hiërarchiseren in functie van onze overtuigingen. We moeten dus constant afwegen!

Cijfer- en wetenschappelijke gegevens kunnen ons hierbij helpen zolang ze maar gecombineerd worden met specifieke ethische overwegingen.

- Overgedetermineerd: keuzes waarin uit één opzicht die beslissing beter is en uit ander opzicht een andere beslissing beter is.
- Ondergedetermineerd: keuzes waar bij men over onvoldoende informatie beschikt, keuzes onder onzekerheid

• Maximaliseren van plezier en minimaliseren van pijn is het klassieke hedonistische utilitarisme. Er is echter nog een variant die dat hedonistisch mensbeeld weglaat: PREFERENTIE-UTILITARISME
• => Volgens dit utilitarisme trachten mensen zoveel mogelijk het goede doen, zonder daarom samen te vallen met het nuttige.
• => Neigt al meer naar de deontologische ethiek maar het goede blijft wat je zelf verlangt. Dit is dus niet noodzakelijk authentiek goed.
• Voorbeeld: Tot het uiterste gaan in een marathon om besttijd te verbeteren.

We gaan gemiddeld nut per capita maximaliseren, dus we elimineren de mensen met een laag nut. Dit is dus ook niet beter.

zijn ook weer 2 vbn. die utilitaristische theorie ok zouden vinden!

MAAR: deze 2 bovenstaande vbn. houden geen rekening met de verdeling van het nut + dat je met mensen/personen niet zomaar kan doen wat je wilt.

Je stoot op grenzen van deontologische aard (die onder water zitten in de ijsberg van het moraal)

- NOG EEN ANDER “PROBLEEM”:

Particularisme houdt in dat je bepaalde voorkeuren hebt. Dit is heel evident bij ons, we zouden mensen pas vreemd vinden moesten ze deze niet hebben.
Bijvoorbeeld een papa die zijn eigen kind zou redden in plaats van andere kinderen te redden. Het utilitarisme keurt deze actie af want voor hen is er universele gelijkheid.

• Derek Parfet: Zet zoveel mogelijk mensen op de wereld om het nut te maximaliseren. Dit gaat tot volstrekt overbevolkte wereld leiden.

=> leidt dus volgens hem tot de “Afschuwelijke Conclusie”

• Morgen een gezonde jongeman uit het park gaan halen en vermoorden zodat je zijn organen als donor kan geven aan vijf mensen die dit nodig hebben. (
• volgens de utilitaristische theorie is dit ok want 5 > 1
• utilitarisme maakt abstractie identiteit en gescheidenheid van mensen

• wel effectief. Elk leven is namelijk evenveel waard en je kan het gaan uitwisselen. Er komt geen particularisme aan te pas (zie later) Het is onbelangrijk wie het leven concreet is.
• ! Alleen effectief zolang je maar geen ex-ante levens met expost-levens gaat vermengen, want bij ex-post levens beginnen andere elementen mee te spelen en wordt het zeer problematisch.
• Voorbeeld: de Ford Pinto
• Net voor het de markt op gaat merkt men dat de benzineleiding op een gevaarlijke plaats is geïnstalleerd. Als de auto overkop zou gaan, kan hij in brand kan vliegen.
• => Ford maakt een balans op. Gaan we herdesignen en het later op de markt brengen met groot marktverlies als gevolg of gewoon nu met waarschijnlijk meer doden? Moest het ontdekt worden, zullen ze wel schadevergoeding betalen. Men maakte een simpele kosten-batenanalyse.
  MAAR: Deze schadevergoeding die men in het hoofd had was echter niet meer de kostprijs toen uitkwam voor de buitenwereld dat men weldegelijk op de hoogte was van dit probleem.
• => Als je ex-ante mensenlevens gaat vermengen met ex-post mensenlevens, is dat een groot probleem voor mensen. Het is namelijk onmogelijk in een normale mens zijn ogen dat je exante (voor je weet wie je gaat treffen) geen rekening hield met dit probleem!
• Vandaag de dag: Bedrijven willen deze fout niet meer maken en roepen vaker dingen terug omdat men weet dat het publiek hier zeer zwaar een tilt.
• - NOG ANDER PROBLEEM:

het is niet zo duidelijk als Bentham zelf dacht.

Voorbeeld1: Fragment in de Matrix

=> Kiezen tussen de realiteit en de pseudorealiteit door het nemen van ofwel de blauwe pil ofwel de rode pil. Nemo kiest ervoor werkelijkheid te zien, terwijl de andere ervoor kiest in pseudorealiteit te leven

Voorbeeld2: Nozick: The experience machine

=> Hersenen worden aangesloten op aantal elektroden en die kunnen de mensen aan machine geweldige ervaringen bezorgen, al is dit dus eigenlijk maar schijn. => Heel veel pleasure dus. Maar zou jij er gaan inzitten?

=> Nozick vraagt zich af wat voor leven we eigenlijk willen hebben?

Wij hebben weerstand nodig en willen iets overwinnen om ergens te geraken.

Voorbeeld3: Je hebt erfenis aan ’t eind van je dagen

Kind 1: gehandicapt

Kind 2: ambitie + talent om succesvolle langspeelfilm te maken

Kind 3: totaal tevreden

Volgens Bentham => alles maximaliseren naar kind 2 want die zal dan succesvolle film kunnen maken, veel geld verdienen en dat dan verdelen aan die andere twee kinderen.

Dit is heel onwaarschijnlijk dat mensen zo zullen denken bij hun erfenis.

=> HET UTILITARISME VANUIT INDIVIDUEEL STANDPUNT is dus niet altijd zeer waarschijnlijk en effectief!

HET UTILITARISME VANUIT COLLECTIEF STANDPUNT (vb. beleid/triage):

Voorbeeld1: als artsen zonder grenzen naar gebied van aardbevingen gaan, dan moeten dokters aan triage doen en kiezen we er sterft en leeft.

=> Hoe kunnen we het meeste mensen redden?

In dit geval: EXPOST MENSENLEVENS

=> Je ziet de mensen liggen en weet over wie het gaat. We gaan het misdadig vinden moest de dokter iemand anders redden i.p.v. dan jouw broer redden die daar ook ligt.

Voorbeeld2: als men begroting gaat opstellen, moet men middelen verschuiven van de één naar de ander. Je doet wederom aan triage.

=> Ze maken een soort van kosten&batenanalyse, ook al staan er mensenlevens op het spel.
In dit geval zijn het EXANTE MENSENLEVENS:

je bent met statistische levens (je hebt geen idee over wie het exact gaat) aan het spelen, aan het schuiven. Je geeft meer mogelijkheden aan de ene om te blijven leven ten koste van