Een wereld in gevaar: Co-existentie en confrontatie in de KO
- Gepubliceerd in Geschiedenis
- Reageer als eerste!
- Voormalige kolonies over naar onafhankelijkheid
- Fenomeen van Bipolariteit
wereld geconfronteerd met ≠ crisissen
- Voormalige kolonies over naar onafhankelijkheid
- Fenomeen van Bipolariteit
wereld geconfronteerd met ≠ crisissen
- Het koloniale tijdperk
op zoek naar een compromis: modernisering – traditionele waarden
meer democratieën…
- Westerse landen steunen “derdewereldlanden” financieel
door financiële steun
neigen naar communistische hervormingen
- 1960’s: ontwikkelingslanden worden geïndustrialiseerd
grotere toegang voor ontwikkelingslanden tot de wereldmarkt
meer financiële steun
wereldmarkt heeft het moeilijk
economische recessie (steun Þ)
schulden worden steeds groter in de jaren 1980’s
olieproducerende landen rekenden op blijvende stijging prijzen maar prijzen stagneren
- Impact van de “ontwikkelingen”
was niet in staat de groeiende bevolking te voeden
voeding werd geëxporteerd terwijl het ter plaatse nodig was
- Meer dan één miljard armen
- Economische groei Þ vanaf de jaren 1980’s
- Vele miljoenen lijden aan ziekte en ondervoeding
- Sommige landen laten in de jaren 1980’s en 1990’s de status van derdewereldland achter zich
- Ontwikkeling dankzij rol van de plaatselijke overheden
- Onderontwikkeling dankzij rol van de plaatselijke overheden
- Slechte verdeling van armoede
- Beter spreken van 2 werelden: armen – rijken
- Maatschappelijke discussies over hoe men ontwikkelingslanden helpt
hadden vele projecten gefinancierd die onnodig of nutteloos bleken ivm levensomstandigheden
onderwijs, gezondheid, voeding, …
in plaats van enkel economische projecten
het IMF had tijdens muntcrisissen maatregelen genomen die tegen de sociale noden ingingen
- Antiglobalisme
globaal economisch systeem als oorzaken voor de problemen in ontwikkelingslanden
- Armoede Ý, arbeiders uitgebuit
- Globale economie als een hefboom voor de lokale economie te versterken
- ° Digitale kloof
- Vele traditionalisten waren anti-Westers in heel het Midden-Oosten
- Iran was Sjiitisch
- 1921: Reza Khan had de macht overgenomen in Iran
hoogste heerser
GB en SU dwingen Reza Khan te abdiceren
zijn zoon Mohammed Reza volgt hem op
- De Shah wordt meer autoritair, verdrukt oppositie
- 1978: religieus geïnspireerde rellen
- Khemeini is anti-Westers
vele slachtoffers
nationalisatie van bepaalde sectoren
oliewinsten Þ (door de grote chaos)
- 1979: Iraanse revolutionairen gijzelen 50 Amerikanen van de ambassade in Teheran
- Ideologische verschillen
- Irak
en er was ook een minderheid Koerden (etnische groep)
- Grensconflicten Irak en Iran
Irak valt Iran binnen en bezet de waterweg (en omstreken)
trekt tot diep in Irak
probeert het regime van Hoessein omver te werpen
de Perzische golf wordt onveilig
Iran en Irak vallen (neutrale) schepen aan om wapenleveringen te voorkomen
olietoevoer wordt moeilijker en dreigt geblokkeerd te raken
westerse schepen verzekeren het olietransport
- Tegen 1987 had Iran het tegenoffensief verloren
- 1988: Wapenstilstand
- 1989: Ayatollah Khomeini (leider Iraanse Revolutie, Sjiitisch)
- 1992: Rafsanjani wordt president
- 1990’s: tegenstellingen in Iran (door dualistische machtsstructuur)
- 1997: Mohammed Khatami wordt president
maar het religieus kader van de revolutionaire periode blijft bestaan
bij de “nieuwe generatie” clerici
- Iran toonde zich een voorbeeld voorn het inperken van het Moslimextremisme
- Economische problemen in Irak door de oorlog met Iran
lukt niet
- 1990: Irak valt Koeweit binnen (= emiraat, rijk van een sjeik, onafhankelijk)
- Het Westen heeft schrik dat Hoessein ook Saoedi-Arabië zou aanvallen en zo zelfs de gehele Perzische golf en de olieproductie zou beheren
VS lanceert een luchtaanval + grondoffensief
- Hoessein weigert controle op massavernietigingswapens in Irak
- 2003: VSA lanceert een nieuw offensief in Irak (2e Golfoorlog) (cf. H27)
- Onrust in de Islam
Taliban in Afghanistan
Moslimbroeders in Egypte
aanhang in Turkije, Algerije, Soedan, …
Vooral vrouwen(rechten) als twistpunt
fundamentalisten willen vrouwen bannen uit het openbare leven
islam als cultureel kader
geen islamitische staat
beïnvloed door westen en globalisatie
- Zionisme vanaf eind 19e eeuw
- Na WOII vluchten vele joden naar Palestina
- 1947: VSA én SU stemmen voor een verdeling van Palestina (op vraag van zionisten)
- 1947: Palestina verdeeld in 2 delen
- 14 mei 1948: zionistische leiders verklaren Israël tot de “Republiek Israël”
- 1949: wapenstilstand
- Jeruzalem wordt verdeeld onder Jordanië en Israël
- Israëli voelen Israël aan als een joods “thuisland”
- Israël wordt een parlementaire democratie in westerse stijl
- Vlotte economische ontwikkeling
nucleaire wapens
- 1948 - … : 2 miljoen immigranten in Israël
- 1956: Israël vs Egypte
- 1967: Zes-Dagen Oorlog (Israël vs Egypte, Syrië en Jordanië)
- 1973: Egypte en Syrië vallen Israël aan tijdens Jom Kippoer (belangrijke joodse feestdag)
- 1982: Israël valt Libanon binnen
° 1964
raids georganiseerd vanuit Libanon door PLO
- Het Midden-Oosten en de Koude Oorlog
- De PLO (= Organisatie Ter Bevrijding Van Palestina / Palestine Liberation Organization)
PLO erkend als spreekbuis (of zelfs “verbannen regering”) van alle Palestijnse Arabieren
- Israël vs Palestina
door blijvende terroristische bedreiging in Israël
olv Menachem Begin als eerste minister
- Conflicten Ý
- 1978: Egyptische president Al-Sadat breekt met het Arabische “front”
- Egypte wordt door de Arabische staten uit de Arabische Liga gezet
- De Intifada
- Vredesonderhandelingen
voor sommigen was territoriale expansie hier een antwoord op
- 1992: Socialisten weer aan de macht
- 1993: Oslo-akkoorden
- Maar, akkoord van korte duur
Likud neemt de macht terug over (nationalistisch)
olv Benjamin Netanyahu
hierdoor verliest Netanyahu veel aanhangers!
olv Ehud Barak
- De Israëli zijn afgeschrikt door de toegevingen van Barak
- 2000: opnieuw onderhandelingen tussen Barak en Arafat
- Spanningen Ý
- 2001: Ariel Sharon bezoekt een moslim site (De Tempelberg)
- 2e Intifada breekt uit
- Sharon wordt premier (2001-
- 2004: Arafat
veel gematigder dan Arafat
Israël begint zich terug te trekken uit de Gazastrook
- Sharon bouwt echter een muur als grens tussen Israël en Palestina
- Sharon steunt de joden op de Westelijke Jordaan oever
- 2006: Hamas-groepering komt aan de macht in Palestina
- Zowel in Israël als Palestina willen extremisten niet wijken
- 1969: kolonel Muhammar Al-Khadaffi grijpt de macht in Libië
- Politieke instabiliteit na onafhankelijkheid Syrië
vestigt een éénpartijstaat
vestigt een dictatuur
bloedig onderdrukt
verkrijgt virtuele controle over Libanon (tegen de zin van vele Libanezen)
- ° identiteitsgevoel in de moslimwereld
- Verdeelde mentaliteit
religieuze en culturele tradities vertragen modernisering
tegen secularisering en vrouwenemancipatie
- Midden-Oosten
- Arabische staten
Egypte, Irak, Libanon, Saoedi-Arabië, Syrië, Jordanië en Libië (na onafhankelijkheid in 1951)
- Arabische rivaliteit blijft
Verenigde Arabische Republiek (Egypte & Syrië) valt snel uiteen
leidt tot vele spanningen en conflicten
- Uhuru
- Négritude
- Eind 20e eeuw
- 1999: 32 landen hebben vrije verkiezingen
- Oorlogen zijn nadelig voor sociaaleconomische ontwikkeling
- 1990’s: sociale maatregelen Ý
- ° Organisatie van Afrikaanse Eenheid
- Oorzaken
- Oplossingen?
economische steun?
- SU verliest interesse door oorlog tussen Ethiopië en Eritrea (afscheidingsbeweging)
- 1993: nieuwe Ethiopische regering
- Grensconflicten Ethiopië – Eritrea
- Was tot 1914 deels van Italië, later onder toezicht van de VN
- 1960: onafhankelijk
- 1977: Somalië valt Ethiopië binnen
- Somalië keert zich naar het Westen
- ° Nieuwe dictatuur
- Werd bestuurd door GB en Egypte
- 1956: onafhankelijk
- Burgeroorlog tussen noordelijke Arabieren (pro islamitische staat) en zwarten uit het zuiden
- De regering onderdrukt rebellie van het zuiden
- Arabische militairen blijven mensen in Darfur aanvallen
- 2005: stabilisatie (vredesakkoord)
- Portugese dictatuur hield het langst vast aan z’n kolonies
- In 1961: onafhankelijkheidsstrijd
- 1974: Portugese dictatuur wordt omvergeworpen
- 1975: Mozambique en Angola onafhankelijk + enkele kleinere kolonies ook
- Strijdende groepen
- Koude Oorlog
- 1976: ° Volksrepubliek Angola
- 1990’s stabilisatie onder toezicht van de VN
- Eveneens een volksrepubliek
- 16 jaar lang strijd met rechtse opstandelingen
- Grote hongersnood door oorlog (0.5 miljoen doden, 1.5 miljoen vluchtelingen)
- 1990’s: Marxisme verdwijnt omdat Westen economische steun levert
- Tot 1919 kolonies van Duitsland
- Na 1919: mandaatgebieden van België (“Ruanda-Urundi”)
- 1962: onafhankelijkheid als Rwanda en Burundi (aparte staten)
- Burundi
- Rwanda
- Onrust tussen de Hutu en de Tutsi
- De Hutu zagen hun kans de machtsbalans te keren na de onafhankelijkheid
- 1966: Tutsi legerkapiteit grijpt de macht in Burundi
- 1987: Een Tutsi-regime pleit voor een etnische verzoening
- 1993: presidentsverkiezingen
- Idem in Rwanda (Hutu president verkozen)
- 1994: vliegtuig wordt neergehaald waarin beide presidenten zitten
- Hutu komen in opstand en roepen op tot het uitmoorden van de Tutsi en gematigde Hutu
- Gewapende Tutsi vluchtelingen keren terug uit Oeganda en slaan de opstand neer
- Vele gewapende Hutu waren gevlucht naar Kongo
- 2003: Paul Kagama (Tutsi) verkozen tot president
- Politiek stabiliseerde
- België had de onafhankelijkheid van Kongo niet voorbereid
- Jaren 1950’s: onafhankelijkheidsstreven komt op in Kongo
- 1960: ° Republiek Kongo (onafhankelijk)
- Lumumba en Kasavubu komen in conflict
- Muiterij in het leger
- Katanga wil zich afscheiden (mislukt)
- VN stuurt troepen om de orde te herstellen
- 1961: Lumumba (vermoord)
- 1965: Mobutu pleegt een staatsgreep
cultuur, naamgeving van steden, …
Kongo wordt hernoemt: Zaïre
- 1987: VSA stopt steun aan Mobutu
- 1997: guerrillaleider Kabila verdrijft Mobutu en neemt de macht over
- ° Democratische Republiek Kongo
- Rwanda en Oeganda keren zich tegen Kabilla
- 2001: Kabilla (vermoord)
- Onrust blijft
- Na de bloedige oorlog tegen Algerije wilde FR vredevolle overschakelingen
- De band met FR bleef echter sterk
- Meeste landen worden dictaturen
- Verscheidenheid onder de bevolking
- 2 soorten blanken
afkomstig van de Nederlandse Calvinisten uit de 17e eeuw
eigen taal (lijkt op NL): Afrikaans
- 1948: “Nationalistische Partij” van de Afrikaners komt aan de macht
zwarten werden uit de politiek geweerd
raciale discriminatie (huizen, transport, grondbezit, werkgelegenheid, …)
de rest van het land bleef voor blanken
- 1961: ° Republiek van Zuid-Afrika (de facto onafhankelijkheid van de Britse Commonwealth)
leidde tot vele stakingen en protesten met doden
- 1970’s: VN treft maatregelen + VSA boycot Zuid-Afrika economisch
- 1989: president F.W. de Klerk versnelt de hervormingen
- 1994: eerste vrije verkiezingen voor alle “rassen”
- 1996: nieuwe democratische grondwet
- 1999: Afrikaans Nationaal Congres wint opnieuw de verkiezingen
- Infrastructuurwerken
- Sociale en politieke vrijheden Ý
- Toch nog grote problemen
- Voormalige Duitse kolonie
- Was gecontroleerd geweest door de blanken van Zuid-Afrika
- 1990: onafhankelijk onder de naam Namibië
- Vredevolle onafhankelijkheid in de jaren 1960’s van Zambia, Malawi en Botswana
- GB wilde langzaam naar een onafhankelijkheid toewerken
- Blanke minderheid verzet zich
- 1965: Zimbabwe verklaart zich onafhankelijk van GB
- 1980: blanke leiders geven uiteindelijk toe
- 1980: ° Zimbabwe (naamsverandering)
- Gewapende Afrikanen nemen annexeren land dat in handen was van blanken
- Geweld houdt aan + instabiliteit blijft
- Britse kolonisten beheersten het economische en politieke leven
- Er groeit een onafhankelijkheidsbeweging
- GB weigert aanvankelijk de onafhankelijkheid te schenken
- 1963: Kenia wordt onafhankelijk
- 1964: ° Republiek Kenia
- 1978: Kenyatta
- Economische malaise
- 2002: Moi treedt af
- Tanganyika en Zanzibar waren Britse kolonies
- 1961: Tanganyika & Zanzibaronafhankelijk
- 1964: verenigd als Tanzania
- Economisch weinig vooruitgang
- Na 25 jaar heersen wordt hij opgevolgd
- 1995: Eerste verkiezingen met meerdere partijen gehouden
- Sinds 1890 een Brits protectoraat
- 1921: eerste stappen naar zelfbestuur
- 1963: ° Republiek Oeganda
- 1966: Obote dwingt de koning van Boeganda te vluchten
- 1971: generaal Idi Amin grijpt de macht
economie Þ
- 1976: Amin roept zichzelf uit tot president voor het leven
- 1979: Valt Tanzania binnen
- Obote komt terug aan de macht
- 1986: guerrillaleider (tegen Amin) Yoweri Museveni grijpt de macht
- 21ste eeuw: guerrilla oorlogen blijven