De vraag naar buitenlandse deviezen voor de invoer van goederen en diensten hangt onder meer af van het niveau van de economische activiteit in het eigen land.

De export van goederen en diensten en bijgevolg ook het aanbod van buitenlandse deviezen hangen af van het niveau van de economische activiteit in het buitenland.

Veronderstel nu dat de economische activiteit in de VS toeneemt, terwijl in Europa de economische activiteit stagneert of trager stijgt. Als gevolg van de stijging van het Amerikaanse BNP stijgt de Amerikaanse invoer.

• het aanbod van dollars neemt toe
• de wisselkoers van dollar daalt
• de dollar deprecieert.

Zie figuur p 520

Daarnaast zijn er ook effecten op de kapitaalstromen. De heropleving zal waarschijnlijk de intrestvoet in de VS doen stijgen => kapitaal wordt aangetrokken naar de VS. Dit heeft een positief effect op de koers van de dollar.

De kapitaalstromen hangen echter ook af van de verwachtingen van de beleggers inzake de toekomstige koers van de dollar.

Sommige factoren die de prijsvorming op de wisselkoers bepalen:

• hebben een economisch karakter, zoals de evolutie van de economische activiteit, de prijsevolutie en veranderingen in de intrestvoet.
• zijn van politieke of sociale aard, zoals verkiezingsuitslagen en stakingen
• hebben een puur fysisch karakter, zoals misoogsten en natuurrampen

De wisselmarkten functioneren in grote mate zoals de productmarkten. De wisselkoers komt tot stand door de werking van vraag en aanbod.

De vraag naar dollars in negatief geïnclineerd omdat de vraag naar dollars daalt als de koers van de dollar stijgt.

• Zie figuur p 516

We stellen de wisselkoers voor met het symbool WK. Ze drukt de prijs uit van een buitenlandse munt in euro.

Een stijging van de wisselkoers van de dollar = appreciatie van de dollar = depreciatie(= waarde verlies) van de euro.

de vragers zijn diegene, die betalingen in dollars moeten verrichten: Europese importeurs die dollars nodig hebben om hun import te betalen,…

als nu de wisselkoers stijgt en de dollar dus duurder wordt, moet bv een Europese onderneming die overweegt een machine te importeren uit de VS, meer euro’s neertellen voor die machine

• De onderneming zal bij een hogere wisselkoers minder geneigd zijn de machine te importeren
• De vraag naar dollars daalt bij een stijging van de koers ervan.

De aanbieders van dollars zijn individuen of ondernemingen, die dollars bezitten en betalingen willen verrichten in euro’s: Europese exporteurs die bij verkoop van producten dollars ontvangen en die omwisselen in euro’s,…

Als de koers van de dollar stijgt, ontvangt een Europese exporteur meer euro’s voor zijn dollars.

• Hij zal dan geneigd zijn om meer te exporteren, zodat zijn aanbod van dollars toeneemt.

Bij een koersstijging van de dollar worden beleggingen en directe investeringen in Europa goedkoper voor houders van dollars, omdat ze in dollars minder moeten betalen om Europese obligaties of aandelen aan te kopen of om dochterondernemingen in Europa op te richten of uit te breiden.

• houders van dollars zullen daarom geneigd zijn een groter bedrag aan dollars te beleggen of aan directe investeringen te besteden in Europa
• Het aanbod van de dollars stijgt bij een stijging van de dollarkoers.

Het mechanisme dat leidt naar een evenwicht, is hetzelfde als het vraag- en aanbodmechanisme op andere markten.

Op de wisselmarkt treden er zeer veel actoren op en informatie over transacties en prijzen worden bijna ogenblikkelijk verspreid. Een evenwicht komt dus zeer snel tot stand. Nochtans stellen we vast dat wisselkoersen en dat tot dag en van uur tot uur fluctueren. De reden daarvoor is dat er veelvuldige veranderingen optreden in de factoren die de vraag naar en het aanbod van buitenlandse deviezen bepalen, en dat de wisselkoers daaraan voortdurend aangepast wordt.

Wisselmarkten = markten waar de nationale munt geruild wordt tegen buitenlandse munten. In de context van wisselmarkten noemt men die munten dikwijls buitenlandse deviezen of buitenlandse valuta.

Omdat de centrale banken van de betrokken landen hun munten (min of meer) vrij inwisselen tegen munten van andere landen, noemt men die munten convertibel.

Het uitvoeren van operaties die inspelen op prijsverschillen (kopen als de munt laag staat, verkopen als de munt hoog staat) = arbitrage.

Het gevolg van zulke verrichtingen is dat de vraag naar Jap yen toeneemt in Brussel en de wisselkoers van de yen er stijgt. In Tokio neemt het aanbod van Jap yen toe en de wisselkoers ervan daalt ---> dit proces gaat verder tot de koers van de yen op beide plaatsen nagenoeg gelijk wordt.

Thans is arbitrage, door de verfijning van de communicatiemogelijkheden, zo efficiënt dat er geen bewegingen van deviezen meer nodig zijn om verschillen in de waarde van een munt op verschillende wisselmarkten weg te werken.

Er bestaat echter een manier om zich tegen een wisselrisico te dekken --> de Belgische koper kan op de termijnmarkt voor buitenlandse deviezen een contract afsluiten om binnen 3 maand x JPY te kopen tegen een koers of prijs in euro die nu overeengekomen wordt. Omdat de koers vastligt, loopt hij geen wisselrisico.

Er kan uiteraard een verschil bestaan tussen de wisselkoers op de termijnmarkt en op de contantmarkt. Indien dat verschil positief is --> agio van de JPY tov de euro. De Belgische importeur betaalt dan een prijs om het wisselrisico te vermijden.

Het kan ook dat de yen goedkoper is op de termijnmarkt dan op de contantmarkt --> disagio

analoog met de beleggers die zich kunnen beschermen tegen prijsrisico’s door de aankoop van optiecontracten, kunnen ook importeurs en exporteurs het wisselrisico afwentelen door het aankopen van optiecontracten. Zo kan een importeur een zgn calloptie kopen. Die geeft hem het recht om gedurende een bepaalde termijn een bepaalde hoeveelheid deviezen te kopen tegen de in het contract vastgelegde koers.

• voordeel: flexibiliteit: men is niet verplicht zijn recht uit te oefenen

het is inderdaad mogelijk dat hij voor het aflopen van het contract de betrokken deviezen goedkoper kan aankopen of duurder kan verkopen.

Tegenover de flexibiliteit staat natuurlijk dat voor zulke contracten een premie moet worden betaald aan de verkoper (schrijver van de optie) die het risico op zich neemt.

Kapitaaltransacties = leningen tussen landen en beleggingen in het buitenland.

Het spreekt vanzelf dat beleggers, net zoals exporteurs en importeurs, gebruik kunnen maken van termijn- en optiemarkten.

Meestal kopen/verkopen importeurs/exporteurs/beleggers niet zelf buitenlandse deviezen op de wisselmarkt. Ze doen daarvoor beroep op de bemiddeling van banken. Ook de centrale banken treden op de wisselmarkt op. Dat heeft effecten op het geldaanbod.

• Indien een bank deviezen aankoopt bij de centrale bank, daalt de voorraad (reserve) buitenlandse deviezen van de centrale bank en je hebt ook een daling van het geldaanbod!