- In de trainingswereld wordt veel gebruikgemaakt van het kernkwadrant. Het is een instrument om inzicht te krijgen in iemands kwaliteiten, zwakke kanten, uitdagingen enzovoort. Het idee achter het instrument is dat iemand niet maakbaar is. Eigenschappen van personen zijn maar zeer beperkt te veranderen. Net de vervormingen van eigenschappen, de valkuilen, kan je wel aanpassen. Je kan de scherpe kantjes afzwakken door ook je uitdaging in te zetten. Wat veel beter werkt, is dat personen onderkennen waar hun kwaliteiten liggen en zich vandaaruit verder ontwikkelen.

- Kernkwadranten lenen zich uitstekend om onszelf beter te leren kennen. Je krijgt inzicht in je sterke en minder sterke kanten en welke kwaliteiten je nog wil

OPDRACHT

- Praktijkcase Janny van ’t Veld en Richard Kurgas:

o Teken een kernkwadrant dat bij dit conflict hoort.

o Kan je er een dubbelkwadrant van maken?

o Hoe kunnen je inzichten een hulpmiddel zijn bij deze samenwerkingsproblemen?

Bron: Marcus, J., van Dam, N. & Perdeck, L., 2009, p. 107 ontwikkelen. Het wordt duidelijk wat je blinde vlek is. Door kernkwadranten te gebruiken, kan je blinde vlek verkleinen. (zie Johari-venster). Het opmaken van enkele kernkwadranten kan dienst doen als voorbereiding van een functioneringsgesprek.

- Hoe meer je uit je eigen ontwikkeling hebt geleerd wat er nodig is voor verdere ontwikkeling, hoe beter je de rol van coach kan vervullen.

- Een kernkwadrant uitwerken kan ook een goede basis zijn om feedback te geven. Je spreekt de andere niet alleen aan op wat er mis is, maar ook op wat er goed is en hoe hij zich verder kan ontwikkelen. Door de ander te herkennen in hetgeen hij al goed is, krijg je ook meer ruimte om feedback te geven over valkuilen en uitdagingen. Dit schept een klimaat waarin groei mogelijk is.

Tijdens het samenwerken met anderen word je geconfronteerd met kernkwaliteiten, valkuilen, uitdagingen en allergieën van anderen. Jouw gedrag wordt deels bepaald door het gedrag van de anderen. Het kernkwadrant helpt je jouw gedrag te verklaren, maar ook dat van anderen.

Veelal zijn valkuilen en uitdagingen de bron van conflicten die de persoon met zijn omgeving heeft. Als iemands valkuil overeenkomt met de allergie van iemand anders, ligt een conflict voor de hand. Conflicten, irritaties en onderlinge spanningen vinden vaak hun oorsprong in de blindheid voor de eigen kwaliteiten (met hun valkuilen) en die van anderen. Men focust zich op de allergieën en heeft geen oog meer voor de kwaliteiten van elkaar.

VOORBEELD

An is een bescheiden medewerker (kwaliteit). Ze stoort zich enorm aan Bavo, die continu opschept over zijn prestaties (allergie). Nochtans is de kwaliteit van Bavo dat hij zelfbewust is. Dit is een eigenschap die juist voor An weer een uitdaging vormt, wil ze niet zichzelf teveel wegcijferen (valkuil). Kernkwadranten kunnen ook zeer goed gebruikt worden om na te gaan waarom de communicatie niet goed loopt, waarom er zoveel wederzijdse irritatie is. Het is een handig middel om ons eigen aandeel te leren zien daar waar het in interacties misloopt.

Kwaliteiten en valkuilen werken wederzijds op elkaar in. Onderlinge irritaties zijn bijna altijd te benoemen als allergieën.

Het maken van een dubbelkwadrant kan hierbij helpen.

- Vertrekkende van je allergie maak je een kernkwadrant van jezelf. Hieruit zul je leren dat jouw reactie op de ander evenveel zegt over jezelf dan over de ander.

Hetgeen de ander bij je oproept, zegt veel over jezelf.

- Je maakt een tweede kernkwadrant van de ander. Jouw allergie beschouw je als de valkuil van de ander. Het ander kwadrant kan het omgeklapte kwadrant van jezelf zijn maar dat hoeft niet noodzakelijk zo te zijn. Uit verschillende kwaliteiten kunnen verschillende valkuilen ontstaan en omgekeerd.

Door het maken van een dubbelkwadrant verplicht je jezelf om te kijken naar jouw eigen aandeel. Jouw allergie wordt immers veroorzaakt door een teveel van iets wat jij te weinig hebt. In die zin ligt er een uitdaging op jou te wachten. Die bewustwording kan er misschien al toe leiden dat je je minder ergert aan de ander.

Tevens kan je de ander aanspreken op het feit dat hij in de valkuil geschoten is van iets wat tevens ook een mooie kwaliteit kan betekenen.

Het kwadrant maakt het mogelijk om gevoelige zaken in een team vrij neutraal bespreekbaar te maken.

Zoals je een kernkwadrant van jezelf kunt maken, is het ook perfect mogelijk om een kernkwadrant van een team te maken. Overal waar mensen een tijdje samen zijn (vb. een gezin, een sportclub, een afdeling, een organisatie), ontstaat op een gegeven moment een sfeer, een cultuur, gewoontes. Dit laat zich goed beschrijven in een kwadrant wat je een groepskwadrant of een cultuurkwadrant zou kunnen noemen. Je bouwt het kwadrant dan op aan de hand van dat waar men collectief goed in is (collectieve kwaliteit), waar men collectief voor op moet passen (collectieve valkuil), wat men collectief nodig heeft (collectieve uitdaging), waar men collectief niet tegen kan (allergie). Het gaat om de geschreven en ongeschreven regels in de groep die aangeven welk gedrag er van iemand verwacht wordt en welk gedrag aangemoedigd en beloond wordt. Wanneer iemand van dit gedrag afwijkt, dan geeft de groepscultuur aan waarop die persoon aangesproken wordt. Het collectieve gedrag kan je opsporen door te zoeken naar signalen die mensen elkaar geven in de zin van ‘Zo doen we dat nu eenmaal bij ons’. Deze informatie kan een grote waarde hebben als je de medewerking van een groep nodig hebt. Als je iets doet wat afwijkt van collectieve gewoontes, dan zal je te maken krijgen met reacties vanuit de cultuur. Negeer je de eisen van een cultuur, dan kan dit je duur komen te staan ‘I should have known better’.

Volgende vragen kunnen je daarbij helpen:

- Waar zijn we met z’n allen goed in?

- Wat is onze collectieve valkuil?

- Wat hebben we samen als uitdaging?

- Waar kunnen we met z’n allen niet tegen?

VOORBEELD

In ons gezin staan we voor degelijkheid. Alles wat we doen, doen we goed. We houden niet van prutsers. Je houdt je bij ons aan je afspraken. Sommigen vinden ons streng, wij noemen dat duidelijk. We houden helemaal niet van ondoordachte acties. Wat we nodig hebben: een beetje meer plezier en genieten zou geen kwaad kunnen.

Op basis van een teamkwadrant kan je gedrag van afdelingen gaan analyseren. Waarom gedragen bepaalde afdelingen zich zo? Waarom reageren ze op een bepaalde manier op het gedrag van een andere afdeling? Wat is het mechanisme achter het stereotype gedrag van een ‘ICT-afdeling’ op ‘marketingafdeling’?

Hoe meer je jezelf kent, hoe beter je in staat bent anderen te begrijpen. Een goede manager kent zichzelf goed en weet wat zijn sterkten en zwakten zijn. Hij weet waarin hij zich moet laten compenseren door een goede rechterhand in zijn team. Om goed leiding te kunnen geven, is het nodig je te realiseren hoe je eigen gedrag overkomt bij anderen en wat voor effecten je eigen gedrag heeft op de prestaties, motivatie en tevredenheid bij de mensen waaraan je leidinggeeft. Uit onderzoek blijkt bovendien dat hoe groter het zelfbewustzijn bij managers hoe hoger het niveau van persoonlijke effectiviteit van de leidinggevende.