Item gefilterd op datum: december 2012

• Kants is gefascineerd door “het nieuwe denken”
• Kant start zijn onderzoek met fundamentele vragen :
• Wat kan de mens weten ?
• Hoe kan de mens weten ?
• Zijn er grenzen aan het menselijke kennen, zo ja waar ligt die grens ?
• vragen worden opgelost in ‘ kritiek van de zuivere rede’
• Onderzoek naar menselijk handelen ; hoop en verwachtingen
• Fout van voorgangers : kennen is een identieke reproductie van de werkelijkheid MAAR onze ervaring van de dingen wordt opgevangen, gekleurd en verandert door de a-priori
• Maakt studie over de grenzen van het kenvermogen

A-priori structuren op zintuiglijk niveau

• Elke kennis begint met een zintuiglijke ervaring
• Tijd en ruimte ( aangeboren besef )

A-priori structuren op verstandelijk niveau

• Hoe is kennis op een hoger niveau mogelijk ?
• Er zijn 12 oordeelsvormen die zintuiglijke verschijnselen tot een verstandelijk begrip brengen ( aangeboren )
• Ware, objectieve kennis verijst zintuiglijke gegevens en een verstandsstructurering

Niveau van de Rede of van het Vernunft

De rede brengt een eenheid in de veelheid van verstandelijke begrippen.

• Ik : alle psychische verschijnselen kunnen geïnterpreteerd worden alsof ze wijzen naar een persoon
• Wereld : alle verschijnselen moeten zo worden verbonden alsof ze betrekking hebben op éénzelfde wereld
• God : je moeten zo denken alsof God als eerste schepper bestaat

-> geen reële bestaanswaarde
-> het Noumenon en de ervaring van de zintuigen is het fenomeen

• Brengt met zijn geschriften een wending in de filosofie
• Oplossing in de strijd van empiristen tegen rationalisten
• “verlichting betekend het uittreden van de mens uit de onmondigheid waaraan hij zelfs schuldig is”
• Spoort mensen aan tot grote mondigheid
• Bind strijd aan tegen vooroordelen van de godsdienst

• verlichting word gekenmerkt door : vooruitgangsoptimisme en geloof in de kracht van de autonome rede

Hume is de meest radicale empirist en sluit daarmee de periode van het empirisme af.

• Zintuiglijke ervaringen zijn de enige bron van alle kennis, de toegevingen van

Locke worden verworpen

• De mens verward oorzakelijkheid met toevallige gewoonte
• Twijfel aan bestaan van God
• Twijfel aan kennis van het “ik”
• Gevolg : hij wordt gek en wordt schapenherder

• Uitgangspunt : het bewustzijn van de mens is een onbeschreven, leeg blad dat door zintuiglijke waarnemingen beschreven word
• 2 soorten ervaringen :
• Zintuiglijke uitwendige ervaring ( sensation )
• Waarneming van innerlijke processen ( reflection )
• Enkelvoudige ideeën ontstaan vanuit afzonderlijke delen vb. een roos is een samenvoegsel van vorm, geur, kleur, …
• Kennis komt op een passieve manier tot stand

Toegevingen :

• God “bestaat”
• De waarheid van de wiskunde
• Zekerheid van het eigen bestaan

Gevolgen :

• Ieder mens heeft andere ervaringen, dus ook andere overtuigingen
• Opvattingen over politiek en opvoeding :
• Brengt in periode van vorstelijk absolutisme, parlementaire democratie naar voor
• Religieuze tolerantie
• Wie ervaringen onder controle krijgt, heeft controle over de vorming van de geest

Alle kennis komt uit zintuiglijke waarnemingen.

Eenzijdigheid van het rationalisme ( ratio ) en empirisme ( zintuiglijk ) zorgt voor een dood spoor.

Rationalistische sprong

• De sprong van het denken naar het zijn
• Rationeel bewijs is belangrijker dan de waarneembare werkelijkheid
• Zintuiglijke ervaring is overbodig

MAAR Belang van ervaren realiteit wordt onderschat

Dualistische mensopvatting

• De mens bestaat uit 2 afzonderlijke delen : geest en lichaam
• Pijnappelklier heeft belangrijke functie in het verbinden

De nieuwe subjectiviteitfilosofie

• Individueel bewustzijn neemt een plaats in, in het centrum van het denken

Ik denk dus ik ben

• Als je kan twijfelen, ben je aan het denken, en dus ook aan het bestaan
• Zekerheid van zijn eigen denkend bewustzijn
• Uitgangspunt van zijn hele filosofie
• Dieu, ou l’idée du parfait

De denkende mens ervaart zichzelf als onvolmaakt en weet wat wel volmaakt is

• God kan geen enkele essentiële eigenschap missen

De uitgebreidheid

• Alles wat “het denken” niet is  stoffelijke, materiële meetbare buitenwereld

Als kind was René een radicaal scepticist, er was totale twijfel

• Alles kan worden betwijfeld : traditie ; zintuigen ; dagelijks leven ; …
• Wil bewering zoeken die ontwijfelbaar is en deze verder uitwerken via strenge wiskundige en logische regels
• Gebaseerd op Galileï

Vanaf de 17de eeuw wordt er terug gezocht naar zekerheid

• Rationalisme :
• Objectieve, niet te weerleggen basis
• Aanvullen met redeneringen
• Wetten van wiskunde en logica

Subjectiviteitsdenken = het kennende ik staat centraal
-> Er word een punt gezet achter de middeleeuwse filosofie.