Item gefilterd op datum: december 2012

Mate van opname is de F∙D (fractie x dosis). De snelheid is de Ka. Cmax is de maximale concentratie. Deze parameters worden bepaald door absorptie, leverfunctie en enterocyten (first pass effect) en de soort toediening (retard, drankje, capsule). Hiernaast staat de C-t curves van een eenmalige inname.

Bij meervoudige inname ontstaat er een andere grafiek. De intervaltijd, tijd tussen de innames, is τ (tau). Er is telkens een maximale en een minimale concentratie. Daartussen ligt de gemiddelde concentratie (Cave = (Cmax+Cmin)/2). De concentratie fluctueert dus. Het is ideaal als de fluctuatie zo klein mogelijk blijft.

Bij een infuus is er sprake van 0e orde opname en vaak een 1e orde eliminatie. Bij een Oe orde opname is de opnamesnelheid Ko gelijk aan Rinf (toendieningssnelheid). Bij een infuus zal er na 4 à 5 keer de halfwaardetijd de steady state bereikt worden. Dit is een constante concentratie in het bloed. Als de T½ heel groot is, zal de steady state niet bereikt worden in een korte tijd. Bij een verslechterde nierfunctie wordt bijvoorbeeld de T½ groter. Css = Rinf/CL

Een 0e orde eliminatie is constant en onafhankelijk van de concentratie. In een concentratie-tijd curve is dit te zien als een lineaire grafiek. Dit kan omgezet worden in een log C-t curve. Deze is negatief exponentieel.

Een 1e orde eliminatie is constant en afhankelijk van de concentratie. In een concentratie-tijd curve is dit te zien als een negatief exponentiële grafiek. Dit kan omgezet worden in een log C-t curve. Deze is lineair en de helling is gelijk aan de Ke.

Het ER zegt iets over hoe makkelijk een stof geklaard wordt. Er zijn 'low clearence drugs' met een ER < 0,3 en 'high clearence drugs' met een ER > 0,6.

Het verdelingsvolume is de hoeveelheid bloed die nodig zou zijn om de dosis kwijt te kunnen in de huidige plasmaconcentratie. Er zit namelijk ook farmacon in weefsel. Het Vd kan verschillen tussen personen, door vetpercentage of interactie met een ander geneesmiddel. Een klein Vd betekent dat er veel in het plasma zit. Bij een groot Vd zit het middel veel in weefsels

Belangrijke begrippen met betrekking tot concentratie-tijd relatie van een farmacon zijn MEC en MTC. MEC is de minimale effectieve concentratie, de concentratie nodig op een therapeutisch effect te hebben. MTC is de minimale toxische concentratie, hierbij is de concentratie giftig. Daartussen ligt de therapeutische marge (niet verwarren met therapeutische breedt; zie farmacodynamiek).

De farmacokinetiek houdt zich bezig met wat het lichaam doet met het farmacon. ADME (absorptie, distributie, metabolisme, excretie) staan centraal. Er wordt veel gekeken naar de concentratie-tijd relatie van een farmacon om zo de optimale dosering te bepalen.

Hemochromatose is een overschot aan ijzer in het lichaam. Er is hereditiare en secundaire hemochromatose. Hereditiar: er wordt chronisch teveel ijzer opgenomen uit het voedsel:

– Mutatie van HFE-gen (meest voorkomend), geeft een tekort aan hepcidine

– Andere genetische afwijkingen Secundair: ijzeroverschot dit ten gevolgen is van een andere ziekte:

– Extra- en intramedullaire hemolyse

– Erytrocytentransfusies

– Niet-geïndiceerde ijzertherapie

Overtollig ijzer slaat neer, in eerste instantie in de lever. Daarna ook in de pancreas, huid, gewrichten, spieren, schildklier en het hart. Daar beschadigd het het orgaan, er treedt functie verlies op.

Kenmerken: gevoel van zwakte, pijn en zwelling van gewrichten, bruine verkleuringen op de huid, gewichtsverlies, buikpijn, leververgroting, miltzwelling, diabetes, libidoverlies, impotentie, vatbaarheid voor infecties, hartfalen, geelzucht en slokdarmbloeddingen.

Hemochromatose wordt behandeld met aderlatingen, als het Hb-gehalte goed is (dus niet bij anemie!). Een andere behandeling is injecties met ijzerchelator. De enige gebruikte ijzerchelator is deferoxamine (Desferal). Deferoxamine bindt ijzer en wordt dat uitgescheiden met gal of de nieren.

Ijzergebrek zorgt voor anemie, microcytaire hypochromische anemie. In de niet-westerse wereld ontstaat de deficiëntie vooral door de mijnworm, die bloedingen in de dunne darm veroorzaken. In westerse landen komt ijzergebrek voor bij jonge kinderen (door snelle groei), zwangeren (ijzer nodig voor foetus), lactovegetariërs en sociaal zwakke bevolkingsgroepen. Kenmerken: moeheid, bleek gelaat, energiegebrek, algehele malaise. Soms pijnlijke tong, slikklachten en nagelafwijkingen. Het bloedbeeld laat kleine erytrocyten zien en er is een laag Hbgehalte.

De deficiëntie kan worden behandeld met ijzertabletten of -drankjes. Als het probleem ligt bij de opname, moet ijzer geïnjecteerd worden.

Bacteriën hebben ijzer nodig om te leven.

Transferrine speelt een rol bij de niet-specifieke afweer. Niet-verzadigd transferrine gaat met succes de competitie aan met bacteriën, het heeft een bacteriostatisch effect. Het eiwit lactoferrine heeft nog een veel sterker bacteriostatisch effect, want het heeft een zeer hoge affiniteit voor ijzer en het is ook werkzaam bij een lage pH. Lactoferrine komt voor in (moeder)melk, zweet, traanvocht, slijm, speeksel, gal en intestinale en urogenitale secreten. Ook zit het in de granula van neutrofiele granulocyten. De neutrofielen zorgen zo voor veel lactoferrine bij een infectie.

Als laatste is er bij een ontsteking ook een verschuiving van de ijzervoorraad. Vanuit het bloed wordt het opgenomen in het MPS, waaruit het moeilijk te mobiliseren is.