Menu

De bejaarde

Traditionele maatschappijen

Geïndustrialiseerde maatschappijen

  • Ouderlingen = respect
  • Sociaal opzicht: soms vereenzaming, isolement
  • Vaak beslissende stem in gemeenschaps-aangelegenheden
  • Minder gezag
  • Overgang naar ouderling
    : toppunt van status dat individu kon bereiken
  • Ouderlingen verliezen zowel binnen de familie als in de ruimere gemeenschap aan status
  • Achteruitgang in economisch opzicht
  • Maar! Qua levensverwachting en sociale voorzieningen nog nooit zo goed gehad

We kunnen dus eigenlijk zeggen dat het leven van een bejaarde in de moderne maatschappij paradoxaal is.

® Ze hebben het langs de ene kant nog nooit zo goed gehad, maar langs de andere kant nog nooit zo slecht.

Deze ontwikkeling leidt tot probleem van vergrijzing ! Nog nooit zoveel bejaarden geweest

Dood

Traditionele maatschappij

:Dood veel meer zichtbaar dan vandaag

Moderne maatschappij

: “Je ziet, ruikt, hoort de dood niet”
: Dood in besloten afzondering ver verwijderd van verwanten en vrienden

Traditionele maatschappij
: Duidelijk besef van verband tussen dood en opeenvolging van generaties. Individuen voelen zich meer een deel van familiegroep of gemeenschap die blijft voortbestaan, wat er met hen als individu ook moge gebeuren.

ð Dood minder beangstigende bijklank!

Moderne maatschappij
: De dood wordt door velen in onze maatschappij gezien als einde van het individuele leven, dan als fase in proces van vernieuwing van het leven en opvolging van generaties

Traditionele maatschappij

: De middeleeuwer ging aan de dood
een vanzelfsprekende religieuze betekenis geven

Moderne maatschappij
: Vermindering van rol van godsdienst en kerk
in maatschappelijk leven.
: Dood is puur afbreken van het leven, iets
beangstigends, waarover liever niet gepraat wordt.

  • Dit kan je opmaken uit de manier waarop doden worden begraven
    = Snel en efficiënt: men wordt er liefst niet te lang mee geconfronteerd
  • Maar ook uit de rouwadvertenties
    Vroeger: Minder omzwachteld als bv. “doodgegaan, bezweken, omgekomen”

Nu: Zeer verbloemd gesproken bv. “hij heeft afscheid genomen van, is van ons heengegaan”

De dood werd de laatste 200 jaar meer en meer onttrokken aan publieke leven.
 De dood werd geprivatiseerd; rouwproces werd geprivatiseerd
Denk aan: Vroeger liet men door handelingen en vooral door kledij of attributen
zien dat men in rouw was, nu in alle intimiteit en kortstondiger

ð Rouwproces wordt bemoeilijkt!

Lees meer...

Midlife crisis’

“Je evalueert je leven van kind tot nu. En je ontdekt dat bv. het niet goed gaat in je relatie, je ruzie hebt met baas, …enz.
= Je ziet dat bepaalde dingen niet goed zijn uitgekomen… Men wil terug opnieuw beginnen (bv. echtscheidingen)”

Algemeen: Mensen van middelbare leeftijd die vinden dat ze niet al hun mogelijkheden of kansen hebben benut, of vaststellen dat ze de sinds de kindertijd gekoesterd dromen nooit zullen kunnen realiseren, kunnen soms in hun midlife crisis terecht komen.

Lees meer...

De volwassenheid

Weer grote verschillen tussen premoderne- en moderne maatschappijen

Moderne maatschappij

: Jongeren mogen zich verwachtten aan een relatief lang leve

Premoderne maatschappij

: Weinigen konden zich met grote zekerheid verwachten aan lang leven
 Dood (door ziekte, ongeval, ondervoeding, epidemie) was frequenter, en kwam
in alle leeftijdscategorieën voor.

 Vooral vrouwen omdat zij een groot risico hadden om te sterven in kraambed

Gevolg:
Nu heel wat spanningen die volwassenen ervaren, die in premoderne maatschappijen onbekend waren.

Moderne maatschappij
: Grote mobiliteit

Premoderne maatschappij

: Mensen onderhielden nauwere banden met ouders en andere verwanten, en het
leven dat ze leidden was hetzelfde als dat van hun ouders en kinderen, wat zorgde
voor psychische stabiliteit.

Gevolg:

In de moderne maatschappij worden individuen binnen de context van huwelijk, gezinsleven, werk en andere sociale contexten geconfronteerd met heel wat onzekerheden. Zij moeten hun leven ‘zelf’ maken.
Denk aan: Seksuele huwelijksbanden hangen veel meer af van individueel initiatief.

Een laatste grote verschil
is dat mensen in onze (moderne) maatschappij meer vooruitziend moeten zijn, aangezien mensen nu niet langer verwachten ‘heel hun leven hetzelfde te doen’. Men is voortdurend bezig met zichzelf ‘waar te maken’

Lees meer...

De jongvolwassene

Meer en meer een afzonderlijke levensfase aan het worden in moderne maatschappijen. (vooral bij meerbedeelden)

De twintigers nemen meer en meer hun tijd om “zichzelf te ontdekken”
= Experimenteergedrag

 Ze reizen en proberen seksuele, politiek en religieuze
experimenten uit.
 Dit uit zich ook in het van job veranderen, op reis gaan, Erasmus,

 Hij/zij heeft nog niet duidelijk zijn standpunt ingenomen en
experimenteert op alle vlakken.

Belang van deze ‘moratoriumperiode’ zal nog toenemen, gelet op de uitgebreide periode dat mensen onderwijs lopen.

Lees meer...

Adolescentie

Biologisch opzicht
: Biologische veranderingen tijdens puberteit zijn universeel

Sociaal opzicht
: Afscheid aan kinderrol en opnemen van volwassen gedragspatronen

ð Met de puberteit samenhangende onzekerheid en wisselvalligheid in gedrag

: Die overstap van afhankelijkheid zelfstandigheid zorgt vaak voor angst

voor de nieuw verkregen keuzevrijheid

: De puberteit wordt in iedere cultuur erkend

Lees meer...

Ariès theorie over de kindertijd (kort geschetst)

  • Begrip opvoeding was in middeleeuwen onbekend

 Tegenwoordige samenleving: sterk afhankelijk van opvoedingssysteem

  • Onze wereld is geobsedeerd door morele, lichamelijke en seksuele problemen van kind
     Middeleeuwse beschaving kende dergelijke zorg niet, want ze zag geen
    problemen
  • Middeleeuwen: kinderen mengden zich onder volwassenen zodra ze de gangbare hulp van moeder/opvoedster niet meer nodig hadden
     Kinderen werden zonder overgang in grote volwassen gemeenschap
    opgenomen en deelden met jong en oud het dagelijkse werk en spel

ð Begin van nieuwe tijd
: Ingrijpende gebeurtenis
: Nieuwe opvatting; kind is nog niet rijp genoeg voor het leven;
bijzondere behandeling was nodig; kind moest afgezonderd worden
: Familie kreeg morele en geestelijke functie
= taak lichaam en ziel te vormen
: Nieuwe gevoelens, nieuwe affectiviteit;
Moreel schreef hen voor dat niet alleen de oudste jongen, maar alle
kinderen (tegen eind 17e eeuw ook meisjes) moesten voorbereiden op
het leven!
: Kind werd beroofd van vroegere vrijheid door gezin, kerk, regering,
moralisten
: Uit de bezorgde liefde van de 18e eeuw is het verschijnsel van geboortebeperking uiteindelijk ontstaan.
= gezin zette tussen zichzelf en de samenleving de muur van het privéleven

Maar naast Ariès, zijn er nog verschillende verklaringen…

Denk maar aan…

  • Spencer: Door complexe samenleving
  • ? : Door veranderde mentaliteit van de mens
  • Sommige historici vinden dat middeleeuwer een kindvijandige houding aannemen, maar dat gaat dan weer te ver.

 Aangezien men op grond van hedendaags onderzoek bij hedendaagse premoderne maatschappijen, waar ‘kindertijd’ als zodanig ook niet bestaat, deze visie kan verwerpen.

Ook in premoderne maatschappijen ontstaan er banden tussen kinderen en
volwassenen van gehechtheid en affectie.
Affectie voor kind is ≠ recent verschijnsel!

Maar onze maatschappij is wel veel meer kind georiënteerd
Bv. Er wordt veel belang gehecht aan pedagogie + waaier van mogelijkheden als
kinderboeken, kinderkleding, kindervakanties, …enz.

Lees meer...

De kindertijd

Franse historicus Philipe Ariès heeft aangetoond dat ‘kindertijd’ als afzonderlijke ontwikkelingsfase, in de middeleeuwen niet bestond.

  • Kinderen werden soms tot hun drie jaar borstvoeding gegeven. In die tijd stierven er vaak kinderen, maar de mensen hechtten zich niet teveel aan baby’s om niet veel verdriet te hebben.

Vanaf 5 jaar

: kind = kleine volwassene

: kinderarbeid

: Geen twee gescheiden werelden (kinderwereld & volwassenenwereld)
Bv. Geen school

Gevolg:

Kinderen uit middeleeuwen waren ook volwassenen, en volwassenen uit middeleeuwen waren ook een beetje kinderen.
Bv. Spelen

Merk op: De notie van ‘het kind’ in onze maatschappij, is dus niet universeel! Deze
notie hangt zeer nauw samen met specifieke socialisatieprocessen in onze
maatschappij.

Nadien bestond het besef dat kinderen nog een hele ontwikkeling hadden door te gaan om volwassen te worden.

  • Kinderen werden geïsoleerd
    Denk aan: Scholen, kinderhoekjes, aparte kamer, …
  • Kinderen horen niet meer alle verhalen van volwassenen, worden nog gespaard van verschillende zaken.

Vanaf de jaren ’60

: vervaging tussen grenzen mede door veranderde mentaliteit (Bv. Verlichting)

: door industrialisatie wordt de samenleving ingewikkelder
Denk aan: Langer leren; Ook oudere individuen moeten voortdurend nieuwe
vaardigheden en kennis eigen maken

Lees meer...

Instellingen waarbij twee problemen voorkomen

1. De oude persoonlijkheid van persoon moet worden afgebroken

2.Nieuwe persoonlijkheid moet gegeven worden

Kenmerken:

1) Alle aspecten van het leven vinden plaats op eenzelfde plaats en onder eenzelfde autoriteit
 Je mag je niet vrij voelen; Gevoel van vrijheid is dat je onder één regelstelsel kan overschakelen naar een andere regelstelsel. Wat niet het geval is bij totale institutie

2) Elk lid moet zijn dagdagelijkse activiteiten uitvoeren in het onmiddellijke gezelschap van een hele troep andere

3) Strikt dagschema

Opm. Men moet ervoor zorgen dat ze niet kunnen terugkeren naar oude leventje / oud levenspatroon. Bv. Door strikt dagschema, veranderen van naam, contact met familieleden, vrienden doorknippen, …enz. + strenge controle!

Niet gezien tijdens les maar voor alle zekerheid lezen: pag. 79 – 80

De levensloop = Verschillende fasen worden bestudeerd vanuit de sociologie
Op het eerste biologisch bepaald, maar ook sociologische
factoren!

Lees meer...

Hersocialisatie en Total institutions

= speciaal geval van secundaire socialisatie

= proces van identiteitsomvorming : oude identiteit wordt afgebroken, nieuwe in de plaats

  • Vooral bij individuen die om de één of andere reden worden geïsoleerd van de buitenwereld, Bv. Gevangenissen, psychiatrische instellingen, kloosters, … en daar onderworpen worden aan nieuwe eisen en strenge discipline

= voorbeelden van Totale instituties (Total institutions) volgens E. Goffman

Lees meer...
Abonneren op deze RSS feed

Advies nodig?

Vraag dan nu een gratis en vrijblijvende scan aan voor uw website.
Wij voeren een uitgebreide scan en stellen een SEO-rapport op met aanbevelingen
voor het verbeteren van de vindbaarheid en de conversie van uw website.

Scan aanvragen