= Vermogen om je eigen emoties en die van anderen te begrijpen, te sturen en op een
effectieve manier te gebruiken
- Marshmallowtest bij kinderen:
De testleider moet even weg, als je wil wachten tot hij weer terug is, krijg je 2 snoepjes
als beloning. Als je niet zo lang kunt wachten, krijg je er maar één – maar die krijg je
dan meteen
Emoties op basis van cognitieve processen
Ervaringen
- als je wilt weten waarom iets voor iemand emotioneel geladen is, dan moet
je van die persoon heel wat weten: zijn vaardigheden, zijn persoonlijke
geschiedenis, zijn normen
Bv. Voetballen zal bij iedereen verschillende emoties oproepen
Verwachtingen
- Verwachtingen en fantasieën zijn cognitieve processen die samengaan met
de doelen die iemand zich stelt
Bv. Anouk kan al enkele nachten moeilijk slapen nadat haar vrienden haar
verteld hadden wat de overlevingstocht in de Ardennen inhield, ze denkt
dat ze het niet zal aankunnen.
Doelen
- Emoties motiveren ons tot handelen, tot gedrag
Bv. je bent verliefd maar je weet niet of dat wederzijds is, om dat te weten te
komen zul je stappen moeten ondernemen: je kunt hem of haar uitnodigen
voor de film,…
3 belangrijke componenten
- Fysiologisch aspect
- gedragsveranderingen
- cognitieve processen
We evalueren de emotie
= bij elk emotioneel gevoel evalueren we of we de emotie prettig vinden of
onprettig. Eenzelfde emotie kan echter in de ene situatie prettig zijn en in een
andere onprettig.
Bv. een verassing kan prettig en onprettig zijn: een verjaardagfeestje of een
onverwachte mep
2) Ik tril en ren weg
3) Ik ben bang!
De centrale theorie van Cannon-Bard
= de stimuli gaat tezelfdertijd de subjectieve beleving als de fysiologische
processen in gang zetten,
- emotie en reactie tegelijketijd
Stimulus 1) de emotie
2) lichamelijke reactie
Bv. 1) Ik zie een man bij een geparkeerde auto
2) Ik ben bang en tril
De cognitieve theorie van Schachter
= de interpretatie die het individu maakt van de fysiologische opwinding die
- eerst de reactie en dan uit de reactie de emotie uitmaken
hij ervaart
Stimulus algemene fysiologische opwinding interpretatie = emotie
Bv. 1) Ik zie een man bij een geparkeerde auto
2) Ik tril
3.) Ik tril omdat ik bang ben
4) Ik ben bang!
Leerprocessen bij het aanleren van emotionele expressie
Operante conditionering
= door de effecten die je emotionele gedrag heeft op de omgeving, leer je al
vlug of dat gedrag nuttig is of niet
Bv. Je hebt je opdracht niet gemaakt en vraag bevend aan de juf een tweede
kans. Jawel dat lukt, misschien lukt het volgende keer ook bij andere
lectoren?
Leren door imiteren
= gedrag nemen we over door nabootsing van anderen
Bv. In onze cultuur leren we hoe we bij het krijgen van een cadeau kunnen
uitdrukken dat we ‘aangenaam verrast’ zijn.
= zijn psychologische reacties die ontstaan op grond van een gebeurtenis die
betekenis heeft voor de belangen van de persoon.
Die reacties uiten zich in gedrag, in fysiologische voorbereiding op dat gedrag en in
subjectieve beleving.
Lichamelijke processen
- Fysiologische/biologische processen
Bv. wenen, zweten
- Psychologische processen
Bv. cognitief, affectief, conatief
Het begrip bestaat uit drie elementen
Indrukken/impressies verhoogde selectedring uitdrukking/ expressie
Emotie
- zijn van relatief korte duur
- komen voor in alle culturen
- kennen een precieze aanleiding
Stemming
- duren in de regel langer
- kennen niet altijd een precies aanwijsbare aanleiding
Temperament
- aangeboren reactiepatroon
- blijft grotendeels onveranderd
- Biologische processen
Rationalisme
- onderscheidt zich van dieren door het verstand
- emoties: dierlijk
- René Descartes: ‘Ik denk, dus ik ben’
Romantische visie
- emoties: puur natuur
- Jean-Jacques Rousseau
Darwinistische visie
- emoties: vroeg ontstaan in de evolutie
- Charles Darwin
Neurologische en biochemisch onderzoek
- sterke band tussen gevoelsmatig gedrag en de biologische processen
1) Primaire biologische behoeften
= behoeften als honger, dorst, slaap, voortplanting, behoud van temperatuur
2) Bestaanszekerheid
= behoeften als veiligheid, bescherming, zekerheid, stabiliteit en orde
3) Sociale behoefte
= behoefte ergens bij te horen
4) Erkenning
= behoefte aan een portie waardering voor zichzelf, aan wat prestige, aan achting
5) Zelfontwikkeling
= streven naar zelfrealisering tracht het individu volledig te ontplooien
Aanpassing aan het oorspronkelijke model:
6) Cognitieve behoeften
= het nastreven van kennis, het opzoeken en het begrijpen van nieuwe dingen
7) Esthetische behoeften
= het opzoeken van het mooie in de wereld om ons heen
Op het einde van zijn leven voegde hij nog 8ste niveau toe
8) Niveau van de transcedentie
= het realiseren van zichzelf
Het nastreven van behoeften is niet een uitsluitend persoonlijke aangelegenheid. Het draag tevens bij tot de gemeenschap waartoe men behoort.
Biologische invalshoek | Cognitieve invalshoek |
•Instincttheorieën •Drifttheorieën
|
•Cognitieve theorieën •Behoefteleer |
Instincttheorieën
- Op zoek naar de basisinstincten van de mens
- Vertegenwoordiger: McDougall
hij trachtte de doelgerichtheid van het gedrag te verklaren door
een beroep te doen op het begrip instinct: een aangeboren
capaciteit
Drifttheorieën
- Driften zijn gebaseerd op fysiologische toestanden van het organisme. Driften
zetten aan tot actie
- Vertegenwoordiger: Woodworth
hij probeerde inzicht te krijgen in de gedragsprocessen van de
mens en ging op zoek naar het hoe en waarom van het gedrag:
hij verving het begrip instinct oor het begrip drift
Cognitieve theorieën
- Prettiger voelen als we ons doel bereiken
- Attributietheorie:
Attributies: ideeën die mensen hebben over de oorzaken van bepaalde
gebeurtenissen
Causale attributie: hoe personen gedrag oorzakelijk verklaren
(succes - mislukking)
Causale attributietheorie
- Intern-extern
= de oorzaak ligt binnen de persoon of buiten de persoon
- Stabiel-onstabiel
= de oorzaak kan gewijzigd worden of kan niet gewijzigd worden
- Controleerbaar-oncontroleerbaar
= de persoon kan de situatie al dan niet beheersen, heeft er al dan niet vat op
- Globaal-specifiek
= de oorzaak slaat op vrijwel alle situaties of op een specifieke situatie
De fundamentele attributie
- mensen schrijven hun slagen en mislukken aan uiteenlopende concrete oozaken
toe
| Bij onszelf | Bij anderen |
Oorzaken van succes | Interne attributie | Externe attributie |
Oorzaken van falen | Externe attributie | Interne attributie |
Intrinsieke en extrinsieke motivatie
= de aard van de activiteit zelf ofwel in de gevolgen van het gedrag
- Intrinsieke motivatie
= Het doel van het gedrag ligt in de aard van de activiteit
als je het zelf leuk vind
Bv. Je traint je dagelijkse uurtjes in het zwembad, want je bent dol op zwemmen
- Extrinsieke motivatie
= Het doel van het gedrag ligt in de gevolgen van het gedrag
- als je een beloning krijgt
- als je iets vervelend wilt vermijden
- als je een waardering krijgt
- als je een toekomstperspectief wilt aanknopen
Bv. Je traint je dagelijkse uurtjes in het zwembad omdat je wil afvallen
- Vertegenwoordiger cognitieve theorieën: Kurt Lewin
Hij stelde vanuit het gedachtegoed een
verklaring op voor het aspiratieniveau = het
niveau dat het individu denkt te kunnen
bereiken
- Motivatieprobleem
= resultaat van een proces
Cirkelproces van Bergen:
1.Aspiratie (dit is mijn plan)
2.Werkhouding (vermijding of toenadering)
3.Toeschrijving of attributie (van succes of mislukking)
4.Gevoel (teleurstelling of tevredenheid)
5.Toekomstverwachting (ik kan dit goed/slecht)
Motivationele conflicten
Het toenaderings-toenaderingconflict
= niet kunnen kiezen tussen twee leuke dingen
een conflict dat vrij makkelijk op te lossen is
Bv. Zou ik vanavond op stap gaan of zou ik een film kijken ?
Het toenaderings-vermijdingsconflict
= Iets dat je heel graag wil, maar er is een negatief kantje aan
keuze tussen leuk en niet leuk
een conflict dat moeilijk op te lossen is
Bv. Bettina is een topmodel geworden en mag voor een shoot naar
Hongarijen, haar droom komt uit, maar ze heeft enorme vliegangst
en dat valt haar zwaar.
Het vermijdings-vermijdingsconflict
= keuze tussen twee opties die beiden niet leuk zijn
een conflict dat moeilijk op te lossen is
Bv. Pieter weet dat hij een grote straf krijgt als hij zijn huiswerk niet
maakt, maar hij heeft echt geen zin om aan die stomme oefening te
beginnen
Zelfwaardering: algemene oordelende houding tegenover onszelf
bepaalt denken, voelen en gedrag
Positief-negatief zelfbeeld
effecten op de persoon
Zelfbeeld = geheel van gedachten, ideeën en oordelen over jezelf Wie ben ik?
Informatiebronnen bij de opbouw van het zelfbeeld
Autobiografische herinneringen
= herinneringen over ons verleden
Bv. Toen ik Angelo na al die jaren terugzag, merkte ik dat ik zijn kalme manier
van reageren in stresssituaties had overgenomen
