Sumner stelt dat wanneer in doctrines van welzijn de elementen van waarheid en juistheid worden ontwikkeld, de ‘folkways’ naar een ander plan worden gebracht. Zij gaan dan een constructieve invloed uitoefenen over mens en samenleving. Dán noemen we ze ‘mores’ en zijn geven ons een richtsnoer van wat we moeten doen.

Dit leidt tot een omschrijving van immoreel, die als volgt luid: Immoreel is niets anders dan handelen in strijd met de mores van de tijd en plaats. Dit is een standpunt dat tegenwoordig vooral geassocieerd wordt met rechts, namelijk sociaal darwinisme.

William Graham Sumner (1840-1910, hoogleraar in Yale) stond sterk onder invloed van het darwinisme, de sociale wetenschappen zouden zich moeten bevrijden van moralistisch bijgeloof. Zijn stelling was dat morele maatstaven altijd culturele maatstaven zijn. We kunnen dan ook niet zeggen dat de ene morele code superieur is aan de andere maar onderstreept tegelijkertijd dat dit wel is wat alle groepen doen, hij noemt dit etnocentrisme: het bezien van de wereld door de bril van waarden van de eigen groep.

Vierde element

- De accentuering van het culturele als een alles omvattend fenomeen.

Montaigne (1533- 1592) voegt een nieuwe element toe, namelijk de wens om bescheiden te zijn. Hij fulmineert tegen de gewoonte de ander wilden en barbaren te noemen. Stelt dat ‘wilden’ dicht bij de natuur staan en ziet dit als een positieve eigenschap. Technologie heeft de natuur totaal verstikt.

Derde element

De wenst om bescheiden te zijn en vooral de eigen cultuur niet te verhogen ten opzichte van die van anderen.

Protagoras (bekend Sofist inderdaad…maar dit is echt de laatste) heeft het conventionele karakter van de moraal het meest radicaal doorgetrokken en heeft er ook normatieve consequenties aan verbonden. De mens is de maat van alle dingen: alle morele onderscheidingen worden gemaakt door de mens, zodat men ook niet kan spreken van een moreel juiste handeling en een moreel onjuiste handeling van nature. Stelt dat dit ook zo zou moeten zijn, bepaalde zaken zijn gemeten naar hun consequentie beter dan andere en die consequenties zijn een sociale aangelegenheid. Wat is een moreel verantwoord leven? Dat is leven in overeenstemming met de zeden en gewoonten van de maatschappij waarin je leeft.

Twee belangrijke elementen die kenmerkend zij voor het cultuurrelativisme afgeleid uit het bovenstaande

• Men constateert culturele verscheidenheid (Herodotus).
• Men stelt dat een cultuur eigenlijk alleen beoordeeld zou mogen worden met de normen van die cultuur zelf (Protagoras).

Dit inzicht zal keer op keer worden hergeformuleerd maar latere denker brengen nieuwe accentueringen aan en het cultuurrelativisme transformeert langzaam aan van een kritische houding van de buitenstaander tot een perspectief dat tegenwoordig door velen wordt aangehangen.